خبرگزاری مهر، گروه استانها: ارگ بهارستان بیرجند که زمانی از آن به عنوان باغ زرشکی یاد میشد، امروزه هرچند روزهای بهاریاش سپری شده و از آن به عنوان زیبای خفته بازمانده از دوره افشاریه یاد میشود، اما همچنان یکی از آثار ارزشمند تاریخی بیرجند است.
روزگاری این بنا یکی از بزرگترین و شکوهمندترین باغهای ایرانی به شمار میرفت و با وجود اینکه در ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شماره ثبت ۳۶۸۳ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است، اما مانند بسیاری دیگر از بناهای باارزش تاریخی، با گذشت زمان از آسیبها در امان نمانده و قسمت زیادی از آن ویران شد و امروز تنها خرابهای نیمهویران از آن باقی مانده است و هرچند غزل خداحافظی را سر میدهد، اما باز هم تماشای آن خالی از لطف نیست.
پیشینه ارگ بهارستان
ارگ بهارستان در دوران افشاریه و حدود سالهای ۱۲۰۵ یا ۱۲۰۶ هجری قمری بنا شده و از ابتدا تاکنون تاریخی پرفرازونشیب را پشت سر گذاشته است.
این بنا یکی از نمادهای تاریخ ماندگار خراسان جنوبی است که با وجود پیشینه تاریخی، اکنون حال و روز خوشی ندارد.
گویا زمانی لطفعلیخان زند و همراهانش به اینجا پناه آورده و مدتی را در آن سپری کردهاند. ارگ بهارستان بیرجند زمانی هم متعلق به امیر علمخان، فرزند امیر علمخان اول، بوده است.
ویژگیهای بنا
ساختمان اصلی ارگ بهارستان بیرجند هشتضلعی است که طبقه اول شامل حجرهها و اتاقهایی جداگانه و مخصوص سربازان و مأموران دولتی بوده و طبقه دوم شامل دالان مرکزی دایرهشکلی است که در آن راهروهایی ساخته شده و راه دسترسی به سایر بخشها هستند. در این طبقه محلهای مخصوص برای روشن کردن مشعلها و همچنین تیرکشهایی جهت دیدهبانی، مشرف بر تمام قسمتهای ارگ مشاهده میشود.
نمای بیرونی بنا دارای تزئینات آجرکاری با طرحهای هندسی شبیه به بناهای دوره زندیه در شهر شیراز است.
برج اصلی بنا با آجرکاری به شیوه رگچین و از نوع طرح لوزی و به صورت نقشبرجسته مزین شده است. این شیوه آجرکاری از ویژگیهای دوره زندیه است.
اصلیترین بخش این بنا اختصاص به فضای شاهنشین دارد که با تزئینات گچبری و آینهکاری زینت داده شده است. اتاق شاهنشین علاوه بر فرم خاص معماری خود، مشرف بر کشتزارها و عنابستانهای نزدیک و باغ بهارستان بوده است. کاخ …
