خبرگزاری مهر- گروه استانها، مرجانه حسین زاده: آسمان بارگاه ملکوتی ثامن الحجج (ع)، نه تنها تجلیگاه نور و معنویت است، بلکه در خود حکایتهای فراوانی دارد، حکایتهایی که گاه با بال گشودن کبوترانی سفیدبال و آرام، بر دل زائران نقش میبندد. این پرندگان سپید، همدم همیشگی حرم مطهر رضوی، نه تنها بخشی از زیبایی بصری این آستان مقدس به شمار میروند، بلکه نمادی از آرامش، صلح و الطاف بیکران امام مهربانیها هستند.
در متون تاریخی و ادبی که به فضائل و کرامات امام رضا (ع) پرداختهاند، غالباً اشاراتی به حضور پرندگان از جمله کبوتران، در اطراف محل اقامت و زیارت آن حضرت دیده میشود. اگرچه شاید به صراحت به کبوتران حرم در کتب اولیه اشاره نشده باشد، اما تصویر کلی از پرندگان در این آثار وجود دارد. این حضور، به خودی خود، نشاندهنده فضایی معنوی، پاک و امن است که حتی پرندگان نیز به سوی آن جذب میشوند.
در اشعار و مدیحهسراییها، شاعران نیز گاه از کبوتر به عنوان نمادی برای دل زائر استفاده کردهاند. دلهایی که به سوی حرم پرواز میکنند، همواره همانند کبوترانی که به سوی گنبد طلایی رهسپارند، به تصویر کشیده می شود. کبوتر در این اشعار، میتواند تجسمی از اشتیاق، امید و طلب شفاعت باشد. همچنین، مفهوم «کبوتر حرم» به عنوان نمادی از امنیت و پناهگاه، در ادبیات ما ریشه دارد؛ جایی که این پرندگان بدون ترس از هیچ گزندی، آزادانه در رفت و آمدند و این خود گواه صلح و آرامش حاکم بر آن فضا است.
به دنبال پرده گشودن از راز حضور این میهمانان آسمانی که حضورشان در حرم گویی دعوتی است به صفای باطن و بازتابی از برکت وجود آن حضرت، بر آن شدیم تا سفری به ریشههای نمادگرایی کبوتر در فرهنگ رضوی، جایگاه کنونی این پرندگان در میان زائران مشتاق و بازتاب حضورشان در متون کهن و آثار هنری بپردازیم.
پیشینه حضور کبوتر در حرم مطهر امام رضا(ع)
محمدجواد استادی، پژوهشگر و مدیر کلانپروژه مکتب هنر رضوی در گفتگو با خبرنگار مهر با تشریح پیشینه حضور کبوتر در حرم مطهر امام رضا(ع) اظهار کرد: نمیتوان لحظه تاریخی مشخصی را برای تبدیل شدن کبوتر به نماد فرهنگ رضوی تعیین کرد؛ این نماد در طول چندین قرن و بر اثر رسوب فرهنگی و در حافظه جمعی مردم شکل گرفته است.
پژوهشگر و مدیر کلانپروژه مکتب هنر رضوی …
