ویژه نامهها
به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، پایان نامه سطحسه رشته فقه و اصول با موضوع تبیین نقش هوش مصنوعی در موضوعشناسی فقهی در فرایند استنباط (موردپژوهی امکانسنجی و چالشها) به همت حجتالاسلام مجتبی حسنزاده در مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان دفاع شد.
در چکیده این تحقیق که با راهنمایی حجتالاسلاموالمسلمین علی شفیعی و مشاوره مهندس رضا ابراهیمی صورت گرفته، آمده است: «با گسترش روزافزون موضوعات فقهی در دوران معاصر اعم از مسائل قدیم، مستحدثه و میانرشتهای، فقیه با حجم عظیمی از دادهها، منابع و مسائل نوپدید مواجه است که بررسی و پالایش آنها با روشهای سنتی اجتهاد بهتنهایی دشوار و زمانبر میباشد ازاینرو بهرهگیری از ابزارها و روشهای نوین همچون هوش مصنوعی ضرورتی انکارناپذیر به نظر میرسد. اگر درگذشته فقیه میتوانست با اتکا به دانش عمومی و عرفی خود، موضوعات را تشخیص دهد، امروز با پدیدههایی مواجه است که شناخت دقیق ماهیت آنها نیازمند تخصصهای فرارشتهای و تحلیل حجم عظیمی از دادهها است».
پژوهش مذکور ضمن پرداختن به کلیات تحقیق، در قالب سه بخش مبانی نظری هوش مصنوعی و موضوعشناسی فقهی (چیستی و کارکردهای بنیادین هوش مصنوعی و مبانی موضوعشناسی در فقه اسلامی)، امکانسنجی بهرهگیری از هوش مصنوعی در موضوعشناسی فقهی (ظرفیتهای موجود در بهرهگیری از هوش مصنوعی و کاربردپذیری هوش مصنوعی در مواجهه با موضوعات نوپدید) و چالشها و محدودیتهای بهرهگیری از هوش مصنوعی در فقه( چالشهای فنی، معرفتی، اخلاقی و فقهی در بهکارگیری هوش مصنوعی) ظرفیتها، محدودیتها و کاربستهای هوش مصنوعی در فرایند استنباط را تحلیل کرده و نشان میدهد که فناوریهای هوشمند - بهویژه در مرحله موضوعشناسی و گردآوری و پردازش دادههای مرتبط، میتوانند نقش مؤثری در یاریرساندن به فقیه ایفا کنند.
یافتهها/ خطر ناکارآمدی فقه در پاسخگویی به نیازهای انسان معاصر
یافتههای تحقیق نیز حاکی از آن است که هوش مصنوعی، علیرغم چالشهای معرفتی و روششناختی، قادر است دقت و جامعیت تحلیلهای موضوعشناختی را افزایش داده، سرعت دستیابی به جمعبندیهای اولیه را بهبود بخشد و مسیر اجتهاد را پشتیبانی کند؛ بیآنکه جایگزین فقیه یا فرایند استنباط شود. این پژوهش، با درک شکاف میان «ظرفیتهای …
