فرهنگی
خبرگزاری تسنیم، سعید شیری: آخرین ماههای زندگی پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله، یکی از مهمترین مقاطع تاریخ اسلام است؛ بهویژه آنکه پیامبر پس از سالها دعوت و مبارزه، در مدینه جامعه اسلامی و حکومت اسلامی را شکل داده بود و در واپسین روزهای عمر، آینده این نظام و امت را پیش روی خود داشت. فاصله میان واقعه غدیر خم تا رحلت پیامبر حدود 70 روز بود و در همین مدت کوتاه، حوادث مهمی مانند اعزام سپاه اسامه بن زید، شدت گرفتن بیماری پیامبر، ماجرای قلم و دوات و گفتوگوی ایشان با حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها رخ داد؛ حوادثی که هر کدام بخشی از آخرین روزهای رسالت و سرنوشت جامعه اسلامی پس از پیامبر را نشان میدهند.
اهمیت این دوره فقط به نزدیکی آن به رحلت پیامبر صلی الله علیه وآله مربوط نیست. بسیاری از موضوعاتی که پیامبر در این روزها مطرح کرد، درباره آینده جامعه اسلامی و چگونگی ادامه مسیر امت پس از ایشان بود. از همین رو، اگر این حوادث در کنار یکدیگر دیده شوند، تصویری روشنتر از آخرین دغدغههای پیامبر و فضای جامعه اسلامی در روزهای پایانی عمر ایشان به دست میآید؛ روزهایی که در نهایت با رحلت پیامبر و آغاز تحولات مهم سیاسی و اجتماعی در مدینه پایان یافت.
حجةالوداع؛ آخرین سفر پیامبر به مکه
در سال دهم هجری، پیامبر صلی الله علیه وآله برای انجام حج به مکه رفتند و مسلمانان زیادی نیز همراه ایشان شدند. این سفر که به «حجةالوداع» معروف شد، آخرین حج پیامبر بود و به همین دلیل، سخنان و رفتار ایشان در این سفر اهمیت زیادی پیدا کرد. پیامبر در جریان این سفر، مناسک حج را به مسلمانان آموزش داد و در سخنرانیهای خود درباره موضوعاتی مانند حرمت جان و مال مردم، رعایت حقوق یکدیگر، برادری مسلمانان و کنار گذاشتن برخی سنتهای جاهلی سخن گفت.
حجةالوداع فرصتی کمنظیر برای ارتباط مستقیم پیامبر با جمع بزرگی از مسلمانان بود. مسلمانانی که از مناطق مختلف آمده بودند، در این سفر در کنار پیامبر قرار گرفتند و سخنان ایشان را شنیدند. پیامبر پس از پایان مناسک حج، مکه را به مقصد مدینه ترک کرد؛ در واقع میتوان گفت حجةالوداع فرصتی بود برای طرح مهمترین مسئله جامعه اسلامی، یعنی تعیین جانشینی و واگذاری ولایت و رهبری امت اسلامی به امام علی علیه السلام که امرش از جانب خدا …
