ویژه نامهها
خبرگزاری تسنیم ـ بهروز دلاور*؛ تاریخ فقاهت شیعه، بهویژه در دورانهای پرفراز و نشیبِ حاکمیتهای غیراسلامی، عمدتاً بر حفظ دین در ساحت فردی متمرکز بوده است. این رویکرد، اگرچه بقای تشیع را تضمین کرده، اما در مواجهه با اقتضائات نوین، با چالش عدم کفایت روبهروست. با استقرار نظام اسلامی و گذار از عصر انزوا به عصر حاکمیت، رسالت فقیه و فقاهت دگرگون شده است. در واقع، آنچه امروز با آن روبهرو هستیم، نه سستی در اجتهادات فقهی، بلکه چالشِ عدم کفایتِ رویکردهای فردگرا در ترسیم نظامات تمدنی است؛ اکنون در گام دوم انقلاب، فقه نه یک میراث ایستا، بلکه پیشرانِ «امتسازی» است که با عبور از حصار مسائل فردی و عبادی، به دنبال طراحی نظامات تمدنی است.
پیام امام شهید به مناسبت یکصدمین سالگرد بازتأسیس حوزه علمیه قم، نقطه عطفی در نگاه به وظیفه فقیه است: «امروز با حاکمیت و استقرار نظام اسلامی، وظیفهی فقیه و فقاهت سنگین است. امروز نمیتوان فقاهت را به تعبیر امام راحل، همچون ناآگاهان، غرق شدن در احکام فردی و عبادی دانست. فقه امّتساز، محدود به حد و اندازهی احکام عبادی و وظایف فردی نیست.» (پیام حوزه پیشرو و سرآمد)
ساخت «امّت به عنوان مجموعهی انسانهایی که در یک جهت، به سوی یک هدف، با یک انگیزه دارند حرکت میکنند» (31/6/1403)، مأموریت اصلی فقه امتساز را ترسیم میکند. در مقابل، دشمنان اسلام با تکیه بر استراتژی «تفرقه بینداز و حکومت کن»، همواره بر گسلهای مذهبی، سیاسی و اجتماعی میان مسلمانان دمیدهاند تا مانع از شکلگیریِ «امت واحده» شوند؛ امت واحدهای که الگوی روابط میان خود را بر مقاصد الهی استوار ساخته و به دنبال عینیت بخشیدن به آرمانهای متعالی اسلام است. تقویت اعتماد …
