اهل‌بیت چگونه دل‌های عامه امت را به‌سوی محبت خود سوق دادند؟ - تسنیم

فرهنگی

خبرگزاری تسنیم، سعید شیری: اگر بخواهیم ریشه‌های حفظ وحدت اسلامی را در مکتب اهل‌بیت علیهم السلام دنبال کنیم، باید به سیره امیرالمؤمنین علیه السلام بازگردیم؛ آنجا که با وجود اعتقاد روشن خود به حقانیت خویش در مسئله خلافت، از اقدامی که می‌توانست اساس جامعه نوپای اسلامی را با خطر جدی روبه‌رو کند، پرهیز کردند. حضرت در خطبه شقشقیه می‌فرمایند: «فَرَأَیْتُ أَنَّ الصَّبْرَ عَلَى هَاتَا أَحْجَى؛ فَصَبَرْتُ وَفِی الْعَیْنِ قَذًى وَفِی الْحَلْقِ شَجًا». یعنی شرایطی را که پیش آمده بود، به‌گونه‌ای دیدند که صبر و بردباری را عاقلانه‌تر دانستند. این سخن نشان می‌دهد که حفظ اساس جامعه اسلامی برای امیرالمؤمنین علیه السلام چنان اهمیت داشت که با وجود رنجی سنگین، از اقدامی که می‌توانست به شکاف و درگیری گسترده میان مسلمانان منجر شود، خودداری کردند.

این رویکرد در سیره دیگر امامان نیز ادامه پیدا کرد؛ با این تفاوت که آنان در شرایط مختلف، شیوه‌های متفاوتی برای حفظ جامعه اسلامی و تقویت جایگاه اهل‌بیت علیهم السلام در پیش گرفتند. یکی از روشن‌ترین نمونه‌ها، توصیه‌های امام صادق علیه السلام است. حضرت به شیعیان می‌فرمودند: «إِیَّاكُمْ أَنْ تَعْمَلُوا عَمَلًا یُعَیَّرُونَّا بِهِ»؛ مبادا کاری انجام دهید که به سبب آن ما را سرزنش کنند. سپس فرمودند: «كُونُوا لِمَنِ انْقَطَعْتُمْ إِلَیْهِ زَیْنًا وَلَا تَكُونُوا عَلَیْهِ شَیْنًا»؛ برای کسانی که به آنان منسوبید، زینت باشید، نه مایه ننگ و عیب. در ادامه نیز از شیعیان خواستند در میان آنان نماز بخوانند، از بیمارانشان عیادت کنند و در تشییع جنازه‌هایشان حاضر شوند. این روایت در الکافی آمده است و نشان می‌دهد که امام صادق علیه السلام حتی در دوره‌ای که اختلافات اعتقادی عمیقی وجود داشت، بر تعامل اجتماعی و اخلاقی با دیگر مسلمانان تأکید داشتند. هیئت‌های مذهبی در مسیر حب عترت و حفظ مرزهای وحدت

نکته مهم‌تر این است که اهل‌بیت علیهم السلام وحدت را به معنای کنار گذاشتن عقاید شیعه نمی‌دانستند. آنان در همان حال که بر ولایت و معارف اهل‌بیت تأکید می‌کردند، اجازه نمی‌دادند اختلاف اعتقادی به بداخلاقی و نفرت اجتماعی تبدیل شود. امام صادق علیه السلام در تعبیری دیگر می‌فرمایند: «كُونُوا لَنَا زَیْنًا وَلَا تَكُونُوا عَلَیْنَا شَیْنًا، قُولُوا لِلنَّاسِ حَسَنًا، …