[جلال رفیع] خانه دوست کجاست…

ـ بزرگمردا! در آن روزگار که «عصر ارتباطات» نبود(!) و به طریق اولی هنوز «دهکده جهانی» هم آباد نشده بود(!)؛ سوار بر کدام اسب بادپیمای برق‌آسا فاصله عظیم میان حجاز و مدینه را تا ایران و خراسان پیمودی و مثل نسیم عطرافشان و سُکرآور بهار در مشام جان و ایمان ما از کودکی تا نوجوانی و از جوانی تا پیری چنین خوش نشستی؟ چندان که شناسنامه ما شدی، داستان زندگی تاریخی ما شدی، انگیزه و احساس و آرمان ما شدی؟... 

جوانی ناشناس در کنار من نشست. اشک آرام‌ریز چشم‌های شگفت‌زده‌ مرا نه فقط نظاره، که شماره می‌کرد. طاقت نیاورد و زبان باز کرد. عرب بود و مصری بود. زبان عربی دست و پا شکسته‌ ایرانیان، از آن حیث برای آنان جالب و جاذب بود که ما می‌کوشیدیم تا سخت «کتابی» و به پندار خود «فصیح» سخن بگوییم. او نیز همین پرسش مرا در ذهن داشت. اینک در آن مجلس می‌دید و می‌شنید که آنچه در ذهن و ضمیر او پنهان است، بر زبان من آشکار شده است.

ـ ایران کجا؟ مدینه کجا؟ 

ـ مصر کجا؟ مدینه کجا؟ 

نام دکتر علی شریعتی برایش آشنا بود. کتابی به نام «العوده‌الی‌الذّات» را که ترجمه «بازگشت به خویش» است، خوانده بود و می‌دانست که نام نویسنده‌اش شریعتی ایرانی است. ذکر خیر این نویسنده ایرانی خراسانی،آن‌هم از زبان جوان مسلمان سنّی مصری، موجب شد که یاد نیکوبنیاد او، شعله‌ای دیگر را در اجاق خاطرات خاکستر شده‌ام برافروزد. یاد او و یاد آنچه او در معرّفی محمد(ص) نوشته بود.

ـ کتاب «محمد خاتم پیامبران»، در آغاز پانزدهمین قرن بعثت پیامبر اسلام، از انتشارات حسینیه ارشاد، به قلم متفکران و پژوهشگرانی مانند: دکتر سیدجعفر شهیدی، دکتر سیدحسین نصر، دکتر محمدجواد باهنر، دکتر علی شریعتی، دکتر عطاءالله شهاب‌پور، علامه طباطبایی، اکبرهاشمی رفسنجانی، مرتضی مطهری، سیدابوالفضل مجتهد زنجانی، مجتبی مینوی، دکتر عبدالحسین زرین‌کوب، محمدتقی جعفری، سیدغلامرضا سعیدی، سیدهادی خسروشاهی، محمدتقی شریعتی، حسین نوری، سیدمرتضی شبستری، در دو جلد و در سال‌های ۱۳۴۷ و ۱۳۴۸ شمسی. 

پس از کتاب «مرجعیت و روحانیت» که در آغاز دهه چهل شمسی فراهم آمده‌بود، این کتاب شاید دومین متن جامع و مستند و زیبای «همکاری و همگامی حوزویان محقق و دانشگاهیان پژوهشگر» را در برابر چشمان ایرانیان می‌نهاد. پیامبر اسلام، …