فرهنگی
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، آیا «خلق عظیم» فقط به معنای لبخند زدن و گذشت کردن است؟ بازخوانی مستند سیره پیامبر اسلام (ص) نشان میدهد که این مفهوم، یک نقشهراه تمدنی است. از پیمان جوانمردان «حلفالفضول» در دوران جاهلیت تا اعلام عفو عمومی در فتح مکه، پیامبر(ص) به ما آموخت که اخلاق، هدف مهمی برای شریعت اسلام است.
خبرگزاری تسنیم در گفتوگو با فائزه طهماسبی، پژوهشگر علوم دینی، میکوشد با عبور از تعریفهای تکراری، نشان دهد چگونه پیامبر اسلام (ص) با پیشگامی در اخلاق و عدالتخواهی، اخلاق را از یک مفهوم انتزاعی به یک قانون زیست اجتماعی تبدیل کرد.
مشروح اینگفتگو را در ادامه میخوانیم:
واژه «رحمة للعالمین» امروزه بسیار تکرار میشود، اما گاهی به یک مهربانیِ صرفاً فردی و احساسی تقلیل پیدا میکند. ابعاد پنهان و ساختاری این مفهوم چیست؟
نگاه تقلیلگرایانه به «رحمة للعالمین» بزرگترین خیانت به این مفهوم قرآنی است. در ادبیات قرآن «رحمت» به معنی دلسوزی صرف نیست، بلکه به معنای نظام احاطهگر حیاتبخش است. وقتی خداوند میفرماید «وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِینَ »، در حال ترسیم یک نقشه تمدنی برای ماست.
نکته بسیار مهم و کمتر گفتهشده این است که رحمت پیامبر(ص)، یک رحمت ساختاری بود. مثلاً ماجرای صلح حدیبیه را ببینید. بسیاری از یاران نزدیک حضرت از ظاهری که به نفع مشرکان بود ناراحت شدند. اما پیامبر (ص) با پذیرش این صلح، خون هزاران نفر را برای دههها حفظ کرد و بستر رشد فکری را فراهم کرد. رحمت ایشان، چون مدیریت بحران ایشان بسیار مهم و همهجانبه بود.
اگر بخواهیم ابعاد رحمت پیامبر (ص) را در نظر بگیریم، خیلی دامنه آن گسترده است. طوری که رحمت ایشان شامل حیات وحش و محیط زیست هم میشود، نه به عنوان یک توصیه اخلاقی لوکس و برای تماشا، بلکه به عنوان یک قانون برای سبک زندگی. پیامبر (ص) اولین کسی بود که حرم (به معنی منطقه حفاظت شده) و ذمه (به عنوان پناه دادن به غیرمسلمانان و حتی حیوانات) را به عنوان یک سازه حقوقی و اخلاقی بنیان گذاشت. ایشان رحمت را از احساس درون قلب به یک قانون در سطح جامعه و سبک زندگی تبدیل کرد.
اخلاق پیامبر(ص) تابع رفتار دیگران نبود
در همین زمینه قرآن میفرماید «وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ». …
