تحلیل شکست ارتش ایران در سال1320؛ از نبود دکترین دفاعی تا عدم خودکفایی - تسنیم

استانها

به گزارش خبرگزاری تسنیم از نطنز، ارتش ایران در سال 1320 نتوانست مقاومت کند و شکست نظامی متحمل شد؛ اولین و بنیادی‌ترین دلیل این شکست نظامی از سوی ارتش ایران در آن زمان عدم توازن در مقیاس قدرت بود.

ارتش ایران برای حفظ نظم داخلی، سرکوب شورش‌های محلی یا حتی دفاع محدود در برابر یک قدرت همسایه و نه برای مقابله با «جنگ تمام‌عیار» (Total War) دو ابرقدرت جهان طراحی شده بود.

وقتی بریتانیا و شوروی با ناوگان‌های عظیم دریایی، اسکادرهای هوایی و لشکرهایی با تجهیزات پیشرفته همزمان حمله کردند، ارتش ایران در برابر این حجم از آتش، عملاً فاقد "عمق استراتژیک" بود.

ارتش ایران در برابر تهاجم همزمان از دو جبهه شمال و جنوب، دچار «کریدوری از فشار» شد که هر نوع سازماندهی را غیرممکن می‌کرد در حالی که در علوم نظامی، مقاومت تنها به توپ و تفنگ نیست، بلکه به «کمانده‌ی مقتدر و متحد» بستگی دارد.

با کناره‌گیری و سپس تبعید رضا شاه، ستون فقرات سیاسی و فرماندهی ارتش فرو ریخت و دلیل این موضوع به خاطر آن بود که ارتش ایران بر پایه شخصیت و اقتدار فردیِ رضا شاه بنا شده بود.

با رفتن او، سیستم فرماندهی دچار «سرگردانی ساختاری» شد و افسرانی که با او سوگند یاد کرده بودند، در برابر یک بحران ملی که ریشه‌های سیاسی داشت، دچار دوگانگی و فروپاشی روحی شدند.

یک ارتش برای مقاومت نیاز به «پیوستگی خطوط تدارکاتی» دارد و ارتش ایران با وجود تجهیزات مدرن، از نظر لجستیک، بسیار آسیب‌پذیر بود و شبکه راه‌آهن و جاده‌ها برای انتقال سریع نیروها در صورت حمله همزمان از دو جبهه، طراحی نشده بود.

وقتی نیروهای شوروی از شمال و بریتانیا از جنوب پیشروی کردند، ارتش ایران در میان این دو …