اقتصادی
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، وقتی از نقش ایران در تجارت چین صحبت میشود، معمولاً اولین موضوعی که مطرح میشود موقعیت جغرافیایی کشور و قرار گرفتن آن در مسیر اتصال شرق و غرب است. اما اهمیت ایران برای چین فقط به عبور کالا از خاک کشور محدود نمیشود.
چین طی سالهای اخیر در کنار مسیرهای دریایی، توسعه مسیرهای زمینی در آسیای مرکزی و اتصال این مسیرها به ایران را دنبال کرده است. مسیری که میتواند کالاهای چینی را از طریق آسیای مرکزی به ایران و سپس به ترکیه، اروپا، خلیج فارس و دریای عمان برساند.
نخستین محموله ریلی چین از مسیر قزاقستان در سال 2019 وارد ایران شد و این مسیر در سالهای اخیر روند رو به رشدی داشته است. سال 2025 میلادی نیز نخستین سرویس مستقیم باری شیآن ـ تهران راهاندازی شد و طبق گزارشهای منتشرشده، تا پایان همان سال 40 قطار در این مسیر حرکت کردند.
بر اساس گزارش دیگری که در ژوئن 2026 میلادی منتشر شده حمل بار میان چین و ایران از مسیر قزاقستان نیز در حال توسعه است. نخستین محموله چین از این مسیر در سال 2019 وارد ایران شد و فقط طی چهار ماه نخست سال گذشته میلادی حجم کانتینری این مسیر نسبت به مدت مشابه سال قبل 2.6 برابر افزایش یافت.
این آمار در مقایسه با حجم تجارت چین رقم بزرگی نیست، اما اهمیت مسیر ایران را نمیتوان فقط با میزان بار عبوری سنجید. مسئله اصلی برای پکن ایجاد مسیرهای بیشتر و کاهش وابستگی تجارت خود به یک مسیر مشخص است.
چین همزمان کریدور میانی، کریدور اقتصادی چین ـ پاکستان و مسیرهای دریایی را دنبال میکند. به نظر میرسد راهبرد پکن انتخاب یک مسیر و کنار گذاشتن مسیرهای دیگر نیست، بلکه ایجاد مجموعهای از گزینههاست تا در صورت بروز اختلال در یکی از مسیرها، امکان استفاده از مسیرهای جایگزین وجود داشته باشد.
در این شبکه ایران یک موقعیت استثنایی دارد. مسیرهای ریلی و جادهای کشورمان میتوانند آسیای مرکزی را به ترکیه و اروپا متصل کنند و از طریق بنادر جنوبی دسترسی به خلیج فارس و دریای عمان را فراهم کنند.
یک پژوهش منتشر شده در سال 2026 میلادی نیز نقش ایران در ابتکار کمربند و جاده چین را فراتر از یک مسیر ترانزیتی بررسی کرده است. در این پژوهش، شبکه ریلی، جادهای و بنادر ایران بهعنوان ظرفیتی برای ایجاد …
