ملت ایران؛ از جبر تاریخی تا اختیار تمدن - تسنیم

ویژه نامه‌ها

دکتر مجتبی رستمی‌کیا، استاد حوزه و دانشگاه، در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم در تحلیل نقش رهبر شهید در عادی‌سازی معنا و پشته‌بندی عادت گفت: عادت‌سازی اجتماعی (ایجاد عادت‌واره‌ها، مناسک و آیین‌ها) در میان مردم همان اتفاقی است که نظر را به عمل و عمل را به نهاد تبدیل می‌کند؛ از خصوصیات رهبران قوی این است که به راحتی می‌توانند آنچه را در ذهنشان دارند به عادت دسته‌جمعی تبدیل کنند که این عادت، خود از ارکان تبدیل مطالبه به بعثت یا نهاد به شمار می‌رود.

وی با بیان اینکه اصولا معانی صریح وجود ندارد و انتقال معانی به صورت ضمنی از طریق قالب‌سازی و ساختارسازی صورت می‌گیرد، افزود: قالب‌ها و ساختارها فرهنگ مضمون در ذهن رهبران را منتشر می‌کنند؛ به این صورت که آنان برای عادات روزمره، پشتوانه‌های روزمره ایجاد کرده و مسائل جدید را به آن عادات پیشین، الحاق می‌کنند مثلا هیأت و عزاداری از قبل میان مردم بوده؛ اما مبارزه با ظلم و شعر حماسی نبوده و به آن الحاق شده است.

دلیل اطمینان خاطر امامین انقلاب از مردم

رستمی‌کیا تصریح کرد: اساسا در فلسفه زبان روزمره، از کارهای جدی رهبران همین پشته‌بندی عادات است؛ از خصوصیات امامین انقلاب این بود که معانی ضمنی ایرانیان را که تمدن ایرانی روی آن بنا شده بود، بسیارخوب درک کردند؛ به همین دلیل بود که نسبت به ملت اطمینان خاطر داشتند و با وجود همه هیاهوها و بحران‌های مختلف معتقد بودند ملت شخصیت تاریخی خود را نشان می‌دهد و آینده روشن خواهد بود.

استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه عادات، دلیل و انگیزه نیاز ندارند و نااگاهانه به صورت نسلی ایجاد می‌شوند، ابراز کرد: در چنین چارچوبی مطالبه یا هرگونه اتفاقی ولو خارق عادت را می‌شود به عادت اجتماعی تبدیل کرد؛ وقتی عادت اجتماعی روی حرکت و مطالبه بنا شود، مردم به مطالبه و راضی نبودن به وضعیت موجود عادت می‌کنند و نظم جدیدی ایجاد می‌گیرند که همیشه دنبال تحول و سازندگی است.

 فرهنگ فقط با معنا ساخته می‌شود نه اقتصاد

وی خاطرنشان کرد: از هنرهای امامین انقلاب این بود که عادات اجتماعی‌ای که پشته‌بندی کردند، از جنس حرکت، مطالبه و اعتراض است نه ثبات و سکون؛ این یک سنت جذاب است که در بعثت انبیا نیز دیده می‌شود. معمولا وقتی این عادات اجتماعی …