ریحانه اسکندری: ارکان حرفهای روزنامهنگاری بر حفظ فاصله میان «موضوع خبر» و «مخبر» استوار است. بر اساس منشورهای اخلاق رسانهای، خبرنگار ناظری مستقل است که رویدادها را ثبت، تحلیل و بازنمایی میکند بدون آنکه خود در میدان حادثه نقش بازیگر اصلی را ایفا کند یا جریان خبر تحت تأثیر حضور او تغییر مسیر دهد. با این حال، در شیوههای پیچیده و پرریسک اطلاعرسانی، این حائل سنتی میان راوی و روایت در موارد متعددی شکسته شده است. شرایط بحرانی، درگیریهای مسلحانه، افشاگریهای مربوط به فساد ساختاری، سوانح فنی و ناوبری، و دگرگونیهای ساختاری در نقش اجتماعی اهالی رسانه، سبب شدهاند تا در مقاطعی از تاریخ، خودِ خبرنگاران در صدر عناوین خبری رسانههای جهان جای گیرند.
مناسبت ۱۷ مرداد که در تقویم رسمی ایران به عنوان «روز خبرنگار» نامگذاری شده است، برخاسته از همین رویداد است؛ نقطهای که در آن یک خبرنگار در جریان انجام مأموریت اطلاعرسانی جان خود را از دست داد و خبر کشته شدن او به سرفصل اخبار ملی و بینالمللی تبدیل شد. این گزارش به مناسبت سالروز ۱۷ مرداد، پروندههای برجسته ایرانی و بینالمللی را که در آنها اهالی رسانه از موقعیت گزارشگر به سوژه اصلی خبر تغییر موقعیت دادهاند مورد واکاوی قرار میدهد. ۱۷ مرداد ۱۳۷۷؛ حادثه مزارشریف و مبدأ نامگذاری روز خبرنگار
نامگذاری ۱۷ مرداد به عنوان روز خبرنگار در ایران، به صورت مستقیم با حادثهای پیوند خورده است که طی آن محمود صارمی، مسئول دفتر خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) در مزارشریف افغانستان، در جریان سقوط این شهر به دست نیروهای طالبان کشته شد.
در تابستان سال ۱۳۷۷، با پیشروی نیروهای طالبان در شمال افغانستان، شهر مزارشریف به عنوان یکی از آخرین پایگاههای ائتلاف شمال در آستانه سقوط قرار گرفت. در شرایطی که بسیاری از نهادهای بینالمللی و دیپلماتیک اقدامات مربوط به تخلیه نیروهای خود را آغاز کرده بودند، فعالیت دفتر خبری ایرنا و سرکنسولگری ایران در مزارشریف ادامه یافت. در ۱۷ مرداد ۱۳۷۷، محمود صارمی در آخرین ارتباط مخابراتی خود با مرکز، خبری را مخابره کرد که آخرین پیام حرفهای او محسوب میشد. او در این پیام اعلام کرد که شهر مزارشریف سقوط کرده و نیروهای طالبان وارد محوطه سرکنسولگری ایران شدهاند.
پس …
