گروه اندیشه: دکتر علی هاشمی مدرس دانشگاه و رییس اسبق کمیته امنیتی مجمع تشخیص مصلحت نظام، در یادداشتی که در کانال تلگرامی اش نگاشته به آسیب شناسی ساختاری و سیستمی نظام اطلاعاتی، از امنیت سیاسی تا امنیت ملی مردم محور پرداخته است. این یادداشت را در ادامه می خوانید.
****
امنیت ملی، ستون فقرات هر کشور است و دستگاههای اطلاعاتی، چشم بینا و گوش شنوای نظام حکمرانی به شمار میروند. اگر این چشم دچار خطای تحلیل، نفوذ شناختی یا موازیکاری شود، تصمیمگیریهای کلان نیز دچار خطا خواهد شد. تجربه دهههای گذشته نشان داده است که جمهوری اسلامی ایران در حوزه مقابله با تهدیدات سخت، تروریسم، خرابکاری و جاسوسی کلاسیک، ظرفیتها و تجربههای ارزشمندی اندوخته و هزاران نیروی متعهد و گمنام با ایثار و فداکاری امنیت کشور را حفظ کردهاند. بسیاری از موفقیتهای آنان هرگز رسانهای نشده و ماهیت فعالیت اطلاعاتی نیز اقتضا میکند که خدماتشان پنهان بماند.
روایتهای میدانی از پیشکسوتان این حوزه نیز نشان میدهد که بسیاری از نیروهای اطلاعاتی در دوران دفاع مقدس و سالهای پس از آن، دوشادوش رزمندگان در میدان حضور داشتهاند؛ گاه فرماندهی یگانهای بیفرمانده را بر عهده گرفتهاند و گاه با شناسایی و دستگیری عوامل تروریستی، جان دهها و صدها شهروند را نجات دادهاند، بیآنکه نامی از آنان باقی بماند. این سرمایه انسانی، یکی از ارزشمندترین داراییهای امنیت ملی ایران است.
با این همه، تحول ماهیت تهدیدها ایجاب میکند که ساختار اطلاعاتی نیز متحول شود. امروز تهدید اصلی صرفاً عملیات نظامی یا جاسوسی کلاسیک نیست؛ بلکه جنگ شناختی، عملیات روانی، نفوذ اقتصادی، فساد شبکهای، تخریب سرمایه اجتماعی و تلاش برای گسستن پیوند دولت و ملت، مهمترین عرصههای تهدید امنیت ملی را تشکیل میدهند. دشمن میکوشد پیش از آنکه مرزها را بشکند، اعتماد عمومی را فرسوده و امید به آینده را تضعیف کند.
در چنین شرایطی، یکی از مهمترین آسیبهای ساختاری، چندپارگی نهادهای اطلاعاتی و موازیکاری میان آنهاست. همپوشانی مأموریتها، رقابت سازمانی، کاهش تبادل اطلاعات، تولید گزارشهای متناقض و نبود یک فرماندهی تحلیلی واحد، قدرت تصمیمسازی را کاهش میدهد و امکان غافلگیریهای اطلاعاتی را افزایش میدهد. تجربه بسیاری از …
