به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از سرویس دینواندیشه ایبنا رضا دستجردی نوشت: «محمد و مومنان در صدر اسلام» اثر فرد ام. دانر استاد تاریخ خاورنزدیک در دانشگاه شیکاگو با ترجمه حسن اکبریبیرق از تازههای مجموعه «دینشناخت» انتشارات کرگدن است. کتاب میکوشد نشان دهد که اسلام در مقام نهضتی دینی ظهور کرد نه جنبشی اجتماعی، اقتصادی یا حتی ملی؛ بهویژه آنکه نیل به رستگاری فردی را بهنحوی جدی از رهگذر عمل صالح میسر میدانست. در تحلیل دانر، نخستین گروندگان به اسلام به مسائل اجتماعی و سیاسی نظر داشتند، اما تنها تا جایی که با مفاهیم تقوا و عمل خالص که برای تضمین رستگاری ضروری بود همعنان باشند.
کتاب در پنج فصل، خاور نزدیک مقارن طلوع اسلام، محمد (ص) و جنبش مومنان، گسترش جامعه مومنان، نزاع بر سر رهبری جامعه، و ظهور اسلام را مورد واکاوی قرار میدهد. کتاب که نخستینبار در سال ۲۰۱۰ از سوی انتشارات دانشگاه هاروارد منتشر شده، از مهمترین آثار چند دهه اخیر درباره اسلام نخستین است. فرد ام. دانر
دانر ابتدا خواننده را با خاور نزدیک در اواخر دوران باستان آشنا میکند که در آن، امپراتوریهای بیزانس و ساسانی درگیر رقابت بر سر قدرت بودند و در کنار آنها، یهودیت و شاخههای گوناگون مسیحیت حضور داشتند. باور به خدای یگانه، وحی، پیامبری، رستاخیز و روز داوری، مفاهیمی ناشناخته برای مردم آن زمان نبودند. ظهور محمد (ص) نیز در چنین فضایی اتفاق افتاد. آنچه در این میان، برای دانر اهمیت دارد، آن است که نمیخواهد ظهور اسلام را حادثهای جدا از تاریخ خاور نزدیک بداند، چراکه در این قالب، محمد (ص) در جهانی سخن میگفت که پیش از او نیز در آن درباره خدا، پیامبران، وحی و پایان جهان سخن گفته شده بود. آنچه اهمیت دارد این است که پیام او چگونه در این جهان شنیده شد و چگونه گروهی از انسانها را گرد خود جمع کرد. اینجاست که وی به «مومنان» میرسد.
دانر معتقد است جامعه نخستین پیروان محمد (ص) را بهتر است در مرحله آغازین، «جنبش مؤمنان» بدانیم. اعضای این جنبش کسانی بودند که به خدای یگانه ایمان داشتند، زندگی اخلاقی و پرهیزکارانهای را دنبال میکردند و خود را برای روز داوری آماده میکردند. در این مرحله، به اعتقاد دانر، مرز میان پیروان محمد (ص) و دیگر مؤمنان توحیدی هنوز آنقدر …
