گروه اندیشه: این مقاله با استناد به پژوهش دکتر زینه العظمه، استاد جامعهشناسی سیاسی دانشگاه کمبریج، مفهوم «سرمایه ستمدیدگی» را در میان مخالفان و روشنفکران سوری بررسی میکند. این گزارش مختصری است از این منبع :Al Azmeh, Zeina. “Persecution Capital: Legitimacy, Trauma, and Political Authority”, Cultural Sociology (۲۰۲۵) که در سایت دانشکده منتشر شده و توسط وحید اسلامزاده برای انتشار در خبرگزاری خبرآنلاین ترجمه شده است. زینه العظمه با بهرهگیری از نظریه میدان پیر بوردیو نشان میدهد که چگونه در غیاب نهادهای رسمی مشروعیتبخش، تجربیاتی نظیر زندان، شکنجه و تبعید به نوعی سرمایه نمادین برای کسب مرجعیت سیاسی و اخلاقی تبدیل میشوند. این سرمایه در عین ایجاد همبستگی عاطفی، منازعات نمادین تازهای میآفریند و حتی صلاحیت حرفهای یا دانشی متخصصان را به حاشیه میراند. پژوهش با دنبال کردن تحولات پس از سقوط بشار اسد (از ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵) فاش میسازد که چگونه جابهجایی منبع این سرمایه از «تجربه تبعید» به «مقاومت و تحمل بمباران در داخل»، سلسلهمراتب اعتباری جدیدی شکل داده است. این نظم نمادین نوظهور، مشروعیت فعالان خارج از کشور را به چالش کشیده و با تقلیل دادن تحلیل سیاسی به میزان رنج متحملشده، امکان همکاری میان گروههای مختلف را تضعیف میکند. نویسنده هشدار میدهد که غلبه این سازوکار، علاوه بر استمرار تروماهای جمعی، میتواند شکافهای خطرناکتری در جامعه آسیبدیده سوریه ایجاد کند. این مطلب را در ادامه می خوانید:
****
در جوامعی که درگیر مبارزات سیاسی شدید و طولانیاند، رنجی که افراد در مسیر مبارزه متحمل میشوند گاه به منبعی برای اعتبار و مشروعیت آنان بدل میشود. حکومتهای خودکامه با تضعیف نهادهای همبستگی اجتماعی و فرسایش اعتماد زمینهای را فراهم میکنند که سابقهی ستمدیدگی به یکی از معیارهای مهم تشخیص اعتبار افراد و گروهها تبدیل شود. مقالهی حاضر این فرایند را در میان مخالفان و مبارزان سوری علیه حکومت بشار اسد بررسی میکند و میپرسد چگونه تجربهی زندان، شکنجه، تبعید، جنگ و دیگر اشکال ستمدیدگی به نوعی سرمایهی نمادین بدل میشود و این وضعیت چه پیامدهایی دارد.
زینه العظمه، استاد سوری الاصل جامعهشناسی سیاسی در دانشگاه کمبریج، با …
