به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، صمد بهرنگی، معلم، منتقد اجتماعی، فرهنگپژوه، مترجم و نویسنده داستانهای کوتاه بود. او در دوم تیر ۱۳۱۸ در خانوادهای ترکزبان و متعلق به طبقات فرودست در تبریز به دنیا آمد. بهرنگی دوره ابتدایی و سه سال از دوره متوسطه را به پایان رساند و سپس در دانشسرای تربیت معلم محلی برای تدریس در مدارس ابتدایی تحصیل کرد و در سال ۱۳۳۶ گواهینامه خود را دریافت کرد. او بعدها، در طول یازده سال تدریس زبان فارسی در مدارس روستاها و شهرهای آذربایجان، مدرک کارشناسی زبان انگلیسی را از دانشگاه تبریز گرفت.
از معلمی تا نویسندگی و ترجمه
بهرنگی اواسط دهه سی خورشیدی نوشتن داستان کوتاه و ترجمه از ترکی به فارسی را آغاز کرد. نخستین داستان او، «تلخون»، دراردیبهشت ۱۳۴۰ منتشر شد. در بهار ۱۳۴۴، او و بهروز دهقانی نخستین جلد از «افسانههای آذربایجان» را منتشر کردند. دومین جلد از این روایتهای فارسیِ افسانههای ترکی در بهار ۱۳۴۷ انتشار یافت.
نقد نظام آموزشی که نام بهرنگی را بر سر زبانها انداخت
انتشار نقد تند بهرنگی بر شیوههای آموزشی و کتابهای درسی، با عنوان «کندوکاو در مسائل تربیتی ایران»، در تابستان ۱۳۴۴، جایگاه او را به عنوان یک منتقد اجتماعی تثبیت کرد و نامش را به گوش جلال آلاحمد، از چهرههای برجسته ادبی آن روزگار در میان نویسندگان منتقد جریان حاکم، رساند. آلاحمد پس از آن تلاش کرد زمینه انتشار کتاب «الفبا برای کودکان آذربایجان» اثر بهرنگی را توسط وزارت آموزش و پرورش فراهم کند، اما در این کار موفق نشد.
«ماهی سیاه کوچولو»؛ داستانی که رنگ سیاسی گرفت
در سال ۱۳۴۷، داستان «اولدوز و کلاغها» اثر بهرنگی، که نخستین داستان کودکانه منتشرشده او بود، در هفتهنامه پرخواننده «فردوسی» مورد بحث قرار گرفت و نام این نویسنده جوان را به خوانندگان ادبیات داستانی فارسی شناساند. در دو سال بعد، داستانهای متعددی از بهرنگی به صورت جزوه منتشر شد؛ برخی از آنها نیز به طور مخفیانه و غیرعلنی میان مردم توزیع میشد، زیرا او بهتدریج به عنوان نویسندهای مخالف حکومت شهرت پیدا کرده بود. در تابستان ۱۳۴۷، مشهورترین اثر او منتشر شد: داستان عامیانه «ماهی سیاه کوچولو» که بسیاری از خوانندگان آن را تمثیلی علیه نظام حاکم دانستهاند.
مرگ در ارس …
