ماهها بود که کارشناسان و رسانهها درباره این سناریو هشدار میدادند: اگر مسیر مذاکره میان ایران و آمریکا متوقف شود، فشار واشنگتن از تحریمهای معمول فراتر خواهد رفت و تلاش برای بستن مسیرهای تنفس اقتصادی ایران آغاز میشود. اکنون نشانههای این سناریو آشکارتر از گذشته است. ماهها بود که کارشناسان و رسانهها درباره این سناریو هشدار میدادند: اگر مسیر مذاکره میان ایران و آمریکا متوقف شود، فشار واشنگتن از تحریمهای معمول فراتر خواهد رفت و تلاش برای بستن مسیرهای تنفس اقتصادی ایران آغاز میشود. اکنون نشانههای این سناریو آشکارتر از گذشته است.
دونالد ترامپ از چیزی فراتر از تحریم سخن گفته و آن را «جنگ اقتصادی و انزوایی در مقیاسی بیسابقه» توصیف کرده است. فشاری که فقط متوجه ایران نیست، بلکه کشورها، بانکها، شرکتها و حتی مسیرهای تجاری طرف معامله با تهران را نیز هدف قرار میدهد. در این چارچوب، مسئله دیگر صرفاً پیدا کردن راهی برای دور زدن تحریمها نیست. مسئله، دشوار کردن اصل تجارت با ایران است.
اگر این سیاست بهطور کامل اجرا شود، اقتصاد ایران با یک مسئله پیچیدهتر از تحریمهای سالهای گذشته روبهرو خواهد شد: محاصره اقتصادی.
تجربه ایران در دور زدن تحریمها کم نیست. اما حتی این تجربه نیز در برابر فشار همزمان بر بانکها، شرکتهای کشتیرانی، بیمه، صرافیها، خطوط انتقال پول، ثبت کشتیها و شرکتهای واسطه میتواند با محدودیتهای جدی مواجه شود. ترامپ صراحتاً از هدف قرار دادن همین شریانها سخن گفته و کشورهای کمککننده به ایران را نیز به «پیامدهای اقتصادی بسیار سنگین» تهدید کرده است.
البته اجرای چنین سیاستی آسان نیست. حتی تحلیلهای منتشرشده در رسانههای بینالمللی نیز بر دشواری اعمال فشار علیه کشورهایی مانند چین، روسیه، عراق و ترکیه تأکید دارند. کشورهایی که روابط اقتصادی و جغرافیایی متفاوتی با ایران دارند. اما مسئله برای تهران این نیست که آمریکا بتواند صددرصد اهداف خود را محقق کند یا نه. مسئله این است که حتی کاهش قابلتوجه مسیرهای تجارت ایران نیز میتواند هزینه سنگینی به اقتصادی وارد کند که همزمان با جنگ و سالها تحریم فرسوده شده است.
اقتصاد ایران امروز دیگر اقتصاد چند سال پیش نیست. …
