هوش مصنوعی برای ایران بیش از آنکه به سند، همایش یا رونمایی تازه نیاز داشته باشد، به یک مسئله قدیمی اقتصاد پاسخ میدهد: چگونه میتوان فناوری را به بهرهوری تبدیل کرد؟ برآوردهای ارائهشده در نشست کمیسیون تحول، نوآوری و بهرهوری اتاق بازرگانی تهران نشان میدهد بازار هوش مصنوعی ایران در پایان سال ۱۴۰۳ حدود ۵.۵ هزار میلیارد تومان بوده و مجموع سرمایهگذاری ده ساله این حوزه به حدود ۸۲ میلیون دلار رسیده است؛ ارقامی که در کنار تمرکز نیروی انسانی در تهران و مهاجرت متخصصان، از شکاف میان جاهطلبیهای فناورانه و ظرفیت واقعی اقتصاد حکایت دارد. مسئله ایران صرفاً کمبود مدل، پردازنده یا نیروی متخصص نیست؛ زیرساخت ارتباطی ناپایدار، دسترسی محدود به داده و توان پردازشی پراکنده نیز مانع عبور از مرحله آزمایش شدهاند. در چنین شرایطی، هدف اصلی نباید ساخت نسخه داخلی همه فناوریهای جهانی باشد، بلکه باید استفاده از هوش مصنوعی برای کاهش هزینه، افزایش کیفیت و حل مسائل واقعی در کارخانه، بانک، شرکت و دولت باشد. ایران برای عقبنماندن از رقابت هوش مصنوعی به سندی تازه یا مراسمی دیگر نیاز ندارد؛ مسئله اصلی، تبدیل این فناوری به بهرهوری واقعی در کارخانه، بانک، شرکت خدماتی و دستگاه عمومی است. برآوردهای تازه نشان میدهد میان هدفهای بزرگ کشور و سرمایه، زیرساخت و میزان پذیرش هوش مصنوعی در بنگاهها فاصلهای جدی وجود دارد. پرکردن این فاصله از مسیر ساخت یک مدل ملی پرهزینه نمیگذرد؛ باید دسترسی به اینترنت، توان پردازشی و داده را بهبود داد، تقاضای واقعی ساخت و موفقیت را با کاهش هزینه و افزایش کیفیت سنجید.
براساس گزارشی که پیوست از نشست کمیسیون تحول، نوآوری و بهرهوری اتاق بازرگانی تهران منتشر کرده، اندازه بازار هوش مصنوعی ایران در پایان سال ۱۴۰۳ حدود ۵.۵ هزار میلیارد تومان، معادل تقریبی ۹۰ میلیون دلار، برآورد شده است. در همان نشست، مجموع سرمایهگذاری ده سال گذشته در این حوزه ۸۲ میلیون دلار اعلام شد و گفته شد ۷۰ درصد کسبوکارهای بررسیشده کمتر از دو میلیارد تومان برای هوش مصنوعی هزینه کردهاند.
این اعداد آمار رسمی حسابهای ملی نیستند و باید آنها را برآورد کارشناسان بخش خصوصی دانست. بااینحال، تصویری که ارائه میکنند اهمیت دارد: …
