سیدعباس حسینی، مشاور وزیر و مدیرکل حوزه وزارتی وزارت صنعت، معدن و تجارت، در همایش «صنعت فولاد و سنگآهن در دوران تحول» با تأکید بر اهمیت راهبردی صنعت فولاد، به بررسی جایگاه ایران در زنجیره جهانی فولاد و چالشهای حکمرانی صنعتی پرداخت. او با اشاره به قرار گرفتن ایران در جمع ۱۰ تولیدکننده بزرگ فولاد جهان، تأکید کرد که فولاد صرفاً یک محصول صنعتی نیست، بلکه صنعتی مادر و استراتژیک است که اختلال در آن میتواند بخش قابل توجهی از زنجیره تولید، اشتغال و قدرت اقتصادی کشور را تحت تأثیر قرار دهد. فولاد ایران؛ مزیت رقابتی یا قربانی حکمرانی انرژی؟
ایران امروز در جمع ۱۰ تولیدکننده بزرگ فولاد جهان قرار دارد؛ جایگاهی که شاید در نگاه اول یک دستاورد صنعتی به نظر برسد، اما اگر از منظر حکمرانی صنعتی به آن نگاه کنیم، پرسش مهمتری مطرح میشود: فولاد ایران با چه مزیتی به این جایگاه رسیده و آیا این مزیت قابلیت تداوم دارد؟
فولاد صرفاً یک محصول صنعتی نیست. یک صنعت مادر و استراتژیک است که بخش بزرگی از زنجیره اقتصاد به آن وابسته است؛ از حملونقل و خودرو گرفته تا انرژی، ساختمان و ماشینآلات. اگر صنعت فولاد در ایران وجود نداشت، حتی در شرایط تحریم، کشور برای تأمین این حجم از نیاز خود با مشکل جدی مواجه میشد. تجربه امروز نیز نشان میدهد آسیب به واحدهایی مانند فولاد مبارکه و فولاد خوزستان فقط یک آسیب به دو بنگاه صنعتی نیست؛ اختلال در این واحدها میتواند زنجیرهای از تولید، اشتغال و صنایع پاییندست را تحت تأثیر قرار دهد.
اما داستان کشورهای بزرگ تولیدکننده فولاد، یک نکته مهم دارد. کشورهایی که بالاتر از ایران در رتبهبندی تولید قرار گرفتهاند، اگرچه از نظر اندازه اقتصاد و قدرت صنعتی متفاوتاند، اما یک ویژگی مشترک دارند: فولاد را بر مبنای مزیت رقابتی خود توسعه دادهاند.
چین بازار بزرگی دارد؛ بنابراین روی مقیاس تولید، سرمایهگذاری و توسعه زنجیره پاییندست تمرکز کرده است. نتیجه، کاهش قیمت تمامشده و افزایش قدرت رقابت بوده است. آمریکا از مزیت انرژی، معدن و فناوری خود استفاده کرده و استراتژی فولادی خود را بر همین پایه تنظیم کرده است. ژاپن بیشتر به سمت فناوری و تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر رفته و آلمان …
