عصر ایران - در قلب منهتن و در نقطه ای که روزگاری ویرانه های برج های دوقلوی تجارت جهانی نیویورک قرار داشت، سازه ای سفید، عظیم و متحرک خودنمایی می کند که بیشتر به یک مجسمه زنده شباهت دارد تا یک ایستگاه حمل و نقل عمومی. ساختمان آکیولس (Oculus) یا همان «هاب حمل و نقل مرکز تجارت جهانی» (WTC Transportation Hub)، با بودجه ای نزدیک به 4 میلیارد دلار، عنوان «گران ترین ایستگاه مترو و قطار در جهان» را به خود اختصاص داده است.
اما این پروژه از همان نخستین مراحل طراحی، قرار نبود تنها محلی برای عبور روزانه هزاران مسافر باشد؛ پس از فاجعه 11 سپتامبر، نیویورک به نقطه ای نیاز داشت که روح زخم خورده شهر را ترمیم کند و خود بخشی از یادمان تاریخ معاصر باشد.
فلسفه فرم؛ کبوتر پرکشیده از دست های یک کودک
هاب حمل و نقل در سطح خیابان به عنوان یک سازه مستقل و دقیقا در امتداد محور جنوبی پلازای گووه نور (Wedge of Light) جانمایی شده است؛ میدانی که در مسترپلان اصلی دنیل لیبسکیند برای بازطراحی سایت مرکز تجارت جهانی پیش بینی شده بود. این سازه مانند پلی هوشمندانه، فضاهای سبز شهری از سیتی هال پارک تا کلیسای سنت پل، باغ های یادمان 11 سپتامبر و در نهایت باتری پارک در مجاورت رودخانه هادسون را به یکدیگر پیوند می دهد.
طراحی این شاهکار به معمار و مهندس برجسته اسپانیایی، سانتیاگو کالاتراوا (Santiago Calatrava) واگذار شد. فرم بیضی شکل و قوس دار آکیولس در نگاه اول یادآور مفاهیم کهن است؛ از نمادهای بیزانسی گرفته تا بال های کروبیان و طرح های مصر باستان. اما ساده ترین و در عین حال عمیق ترین توصیف را خود کالاتراوا ارائه می دهد:
"تصویر کبوتری که از دست های یک کودک رها می شود و به آسمان پر می کشد."
بال های فولادی پرنده کالاتراوا، نمادی از رهایی، صلح و تولد دوباره نیویورک از دل خاکستر است.
راز نور 11 سپتامبر؛ معماری با پرتوهای خورشید
شاید عجیب ترین و شاعرانه ترین بخش این پروژه هندسی، چیزی باشد که از دور دیده نمی شود: مهندسی حرکت نور خورشید.
ایده اولیه «نور به عنوان یادمان» نخستین بار توسط دنیل لیبسکیند مطرح شد، اما کالاتراوا آن را به فیزیکی ترین شکل ممکن در سقف شیشه ای 130 متری آکیولس پیاده کرد. جهت گیری فضایی سازه طوری تنظیم شده است که هر سال در روز 11 سپتامبر، …
