سلیمان محمدی
روزنامه اعتماد
«این روزها هر جایی از شهر آدم سرش را بچرخاند یک واژه میخورد توی صورتش. از بیلبورد گرفته تا در و دیوار و بنر و اتیکت و حتی بدنه اتوبوسهای شهرداری. هر جا جملهای هست سر یا تهش واژه «قسطی» است. گوشی قسطی، لپتاپ قسطی، لباس قسطی، لوازم خانگی قسطی و حتی سفر قسطی. روزانه از سطح شهر گرفته تا گوشی موبایل، یک پیام مدام تکرار میشود: «لازم نیست پول داشته باشی؛ بخر و بعدا پرداخت کن.»
پر واضح است که استفاده از تسهیلات اعتباری برای تامین نیازهای اساسی و با دوام زندگی به خودی خود چیز بدی نیست و در دنیا هم مرسوم است (البته نه با مختصات سودهای بالای ۲۰ و ۳۰ درصدی که ما میکشیم روی وامها). اما ماجرا زمانی قابل تامل میشود که «قسطی بخر» از کالاهای بادوام عبور کرده و حالا به خریدهای سوپرمارکتی رسیده است. یعنی کالایی را که امروز میخوری و تمام میشود، فردا باید پولش را بدهی. این پدیده فقط ظهور یک شیوه تازه پرداخت نیست.
پشت این حجم «قسطی بخر» میتوان نشانهای از یک تغییر بزرگتر را دید؛ وقتی قدرت خرید امروز دیگر برای ادامه الگوی مصرف کافی نیست، درآمد فردا وارد بازار میشود. آمارها هم هر چند بهروز نیست، اما حکایت از این دارد که با پدیده کوچکی روبهرو نیستیم. گزارش تخصصی TechRasa Insightاز صنعت «الان بخر، بعدا پرداخت کن» نشان میدهد حجم اعتبار مصرف شده این بازار در سال ۱۴۰۳ در ایران به حدود ۷۵ هزار میلیارد تومان رسیده و نزدیک به ۴۰ میلیون تراکنش از این نوع انجام شده است. دادههای بازیگران بزرگ بازار هم همین جهت را نشان میدهد.
در گزارش سال ۱۴۰۳ بزرگترین پلتفرم خرید آنلاین کشور، خرید اعتباری نسبت به سال قبل ۱۲۹ درصد رشد کرده است. این یعنی فقط در یکسال، استفاده از اعتبار برای خرید بیش از دو برابر رشد کرده است و بیشک اگر آمارهای ۱۴۰۴ منتشر شود شاهد رشدی به مراتب بیشتر از این هم خواهیم بود.
یکی از شرکتهای ارایهدهنده اعتبار هم در گزارشش آورده است که سه ماه پاییز ۱۴۰۳ به تنهایی ۱۱ هزار میلیارد تومان اعتبار داده و بیش از ۲.۵ میلیون نفر از خدمات آن استفاده کردهاند. دادههای ۹ماهه ۱۴۰۴ نیز از ادامه همین روند حکایت دارد؛ حجم اعتبار تخصیصیافته این شرکت نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲۳۰ درصد افزایش یافته است؛ دقت کنید که …
