تا همین چند سال پیش، بیشتر بحثها درباره آینده هوش مصنوعی به این خلاصه میشد که کدام شغلها در معرض حذف یا تغییر قرار میگیرند. اما حالا با سرعت گرفتن توانایی مدلهای هوش مصنوعی و پیشرفت رباتها، پرسش بزرگتری مطرح شده است: اگر ماشینها بتوانند بخش بزرگی از نیازهای انسان را با هزینهای بسیار پایین تأمین کنند، آیا رابطه میان «کار» و «درآمد» برای همیشه تغییر خواهد کرد؟
از «شغل» تا «کار»
سپهر بیات، فعال حوزه فناوری و هوش مصنوعی، میگوید: تا همین چند سال پیش، پرسش اصلی درباره هوش مصنوعی این بود که چه کارهایی را سریعتر انجام میدهد. حالا پرسش بزرگتری پیش روی ماست: اگر ماشینها بتوانند بخش عمده کالاها و خدمات را بهتر و ارزانتر از انسان تولید کنند، آیا هنوز باید برای زندهماندن شغل داشته باشیم؟
ایلان ماسک بهتازگی در گفتوگویی با اکونومیست پیشبینی کرده که «پول در سال ۲۰۳۶ دیگر اهمیتی نخواهد داشت». او نگفته پول در سال ۲۰۲۶ ناپدید میشود؛ همچنین نگفته این نتیجه قطعی است. تصویر او از ده سال آینده، اقتصادی است که در آن هوش مصنوعی و رباتها آنقدر فراوانی ایجاد میکنند که کارکردن از یک اجبار اقتصادی به فعالیتی اختیاری تبدیل میشود.
مثال خود او باغبانی بوده ؛ یعنی همانطور که امروز لازم نیست سبزی مورد نیازمان را شخصاً پرورش دهیم، اما ممکن است برای لذت این کار را انجام دهیم، در آینده نیز شاید کار کنیم؛ چون از آن لذت می برین، نه اینکه ضروری باشد و ناچار به انجام آن باشیم.
آیا فراوانی، تورم را شکست میدهد؟
اگر ماشینها واقعاً بتوانند نیازهای پایه را با هزینهای بسیار پایین تأمین کنند، ممکن است شغل انحصار خود را بر درآمد و منزلت اجتماعی از دست بدهد. این ایده تازه نیست؛ ماشینآلات و رایانهها پیشتر بسیاری از وظایف را حذف یا دگرگون کردهاند.
وقتی سردبیر اکونومیست از ماسک پرسید پول «درآمد بالای همگانی» از کجا میآید، پاسخ او ساده بود: دولت میتواند به طور مستقیم برای مردم پول صادر کند و تا وقتی رشد تولید کالا و خدمات از رشد حجم پول بیشتر باشد، نتیجه نه تورم بلکه کاهش قیمتها خواهد بود.
به عقیده این پژوهشگر هوش مصنوعی، هسته این استدلال قابلفهم است. اگر ظرفیت واقعی تولید سریعتر از تقاضا رشد کند، فشار قیمتها میتواند کمتر شود. …
