کتاب «المختصر المفید فی تفسیر القرآن المجید» از آثار ارزشمند و نوآورانه در حوزه تفسیر معاصر قرآن کریم است که به قلم مشترک مرحوم آیتالله شیخ محمدعلی تسخیری (ره) و شیخ محمد سعید نعمانی و بر پایه اندیشه تفسیری و راهبردی شهید آیتالله سید محمدباقر صدرره تدوین شده است.
این اثر که به زبان عربی و در یک جلد توسط مجمع الفکر الاسلامی منتشر شده، نمونه ای موفق از پیوند میان اختصار، استحکام علمی و پاسخگویی به نیازهای فکری انسان معاصر به شمار میرود.
اندیشه اولیه تدوین این تفسیر، حاصل نگاه آینده نگر شهید آیتالله سید محمدباقر صدر ره بود که بر ضرورت نگارش تفسیری موجز، کاربردی، اجتماعی و در عین حال عمیق تأکید داشت.
این ایده توسط دو تن از شاگردان برجسته ایشان تحقق یافت و با تأیید و رضایت آن شهید بزرگوار، به یکی از آثار ماندگار تفسیری جهان اسلام تبدیل شد.
مهمترین ویژگی کتاب، ساختار بدیع آن است؛ به گونهای که تقریباً برای هر صفحه از قرآن کریم، یک صفحه تفسیر ارائه شده است. این شیوه ضمن حفظ پیوستگی آیات، امکان فهم سریع و دقیق پیام های الهی را برای خواننده فراهم میسازد و بدون ورود به مباحث طولانی ادبی، کلامی و اختلافی، مهم ترین مفاهیم هدایتی، تربیتی، اخلاقی، اجتماعی و تمدنی قرآن را تبیین میکند.
روش تفسیری کتاب بر پایه قرآن، سنت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم و روایات معتبر اهلبیت علیهم السلام استوار است و با بهرهگیری از زبانی روان و معاصر، مخاطب امروز را با پیام جاودانه قرآن پیوند میدهد. رویکرد تقریبی اثر، پرهیز از اختلافات مذهبی و تمرکز بر مشترکات امت اسلامی، از دیگر امتیازات برجسته این تفسیر است.
ساختار کتاب مطابق ترتیب مصحف شریف تنظیم شده و مشتمل بر تفسیر تمامی سورههای قرآن کریم، از سوره مبارکه فاتحه تا سوره مبارکه ناس است.
در هر بخش، ابتدا آیات مربوط به همان صفحه قرآن ذکر شده و سپس مهم ترین محورهای هدایتی، مفاهیم اعتقادی، اخلاقی، اجتماعی، فرهنگی و تربیتی آن صفحه به صورت مختصر و مستند تبیین میشود.
این اثر برای طیف گستردهای از مخاطبان قابل استفاده است؛ از جمله پژوهشگران و استادان علوم قرآن و حدیث، طلاب حوزههای علمیه، دانشجویان رشتههای علوم اسلامی، مبلغان، ائمه جماعات و فعالان فرهنگی، نسل جوان علاقهمند به فهم سریع و عمیق قرآن، علاقهمندان به تقویت زبان عربی معاصر در متون دینی و پژوهشگران جهان اسلام و مخاطبان غیرعرب علاقهمند به مطالعات قرآنی.
معرفی مولفین و شخصیت تاثیرگذار بر تالیف این کتاب
شهید آیتالله العظمی سید محمدباقر صدر ۱۳۵۳–۱۴۰۰ق از بزرگ ترین متفکران و مصلحان معاصر جهان اسلام و از برجسته ترین مراجع تقلید شیعه در قرن چهاردهم هجری بود.
وی با تلفیق اجتهاد سنتی و اندیشه نو، آثار ماندگاری در فقه، اصول، فلسفه، اقتصاد، جامعهشناسی اسلامی و تفسیر قرآن پدید آورد که بسیاری از آنها به زبانهای مختلف ترجمه شدهاند.
شهید صدر با نگاهی تمدنی به قرآن، بر ضرورت استخراج نظام های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی اسلام از متن قرآن تأکید داشت و ایده نگارش تفسیری مختصر، عمیق و متناسب با نیازهای عصر حاضر را مطرح کرد.
ایشان در سال ۱۳۵۹ش همراه با خواهر دانشمند خود، شهیده بنت الهدی صدر، به دست رژیم بعث عراق به شهادت رسید و به عنوان یکی از برجسته ترین اندیشمندان معاصر جهان اسلام شناخته میشود. کتاب حاضر بر اساس مبنای فکری ایشان به رشته تحریر در آمده است.
مرحوم آیتالله شیخ محمدعلی تسخیری ۱۳۲۳–۱۳۹۹ش از اندیشمندان برجسته، قرآن پژوهان، مفسران و شخصیت های اثرگذار جهان اسلام بود.
وی سال ها در عرصه تقریب مذاهب اسلامی، گفت وگوی ادیان، دیپلماسی دینی و فعالیت های علمی بینالمللی نقشآفرینی کرد و به عنوان دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی و مشاور عالی رهبر معظم انقلاب اسلامی در امور جهان اسلام خدمات ارزنده ای ارائه داد.
ایشان با تسلط بر علوم اسلامی و زبان عربی، آثار متعددی در حوزه تفسیر، فقه، اندیشه اسلامی و تقریب مذاهب تألیف کرد و در «المختصر المفید» تلاش نمود مفاهیم بلند قرآن را با بیانی روان، دقیق و کاربردی برای مخاطبان معاصر عرضه کند.
حجت الاسلام شیخ محمدسعید نعمانی از عالمان برجسته عراقی، پژوهشگر علوم قرآن، مفسر و از شاگردان ممتاز شهید آیتالله سید محمدباقر صدر ره است.
وی سال ها در حوزه های علمیه نجف اشرف به تدریس، تحقیق و تألیف در زمینه علوم اسلامی اشتغال داشته و آثار متعددی در حوزه تفسیر، اندیشه اسلامی و مطالعات قرآنی ارائه کرده است.
شیخ نعمانی با بهرهگیری از مبانی علمی مکتب شهید صدر، در تدوین «المختصر المفید فی تفسیر القرآن المجید» کوشیده است تا پیام های هدایتی، اجتماعی و تمدنی قرآن را با روشی موجز، مستند و متناسب با نیازهای مخاطب امروز تبیین کند. حضور علمی ایشان در کنار مرحوم آیتالله تسخیری ره ، این اثر را به یکی از تفاسیر مختصر، معتبر و کاربردی معاصر تبدیل کرده است.
کتاب «المختصر المفید فی تفسیر القرآن المجید» را میتوان یکی از موفقترین تجربه های تفسیرنگاری معاصر دانست که با الهام از اندیشه ژرف شهید آیتالله سید محمدباقر صدر ره و به قلم دو تن از شاگردان برجسته وی، توانسته است میان ایجاز، استحکام علمی و کارآمدی توازن برقرار کند.
این اثر، ضمن پایبندی به منابع اصیل تفسیری، با رویکردی هدایتی، اجتماعی و تمدنی، مخاطب را به فهم پیامهای بنیادین قرآن کریم رهنمون میسازد و از ورود به مباحث غیرضروری و اختلافبرانگیز پرهیز میکند.
ساختار منحصربه فرد کتاب، زبان روان و قابل فهم، توجه به مسائل انسان معاصر و تأکید بر مشترکات امت اسلامی، این تفسیر را به منبعی ارزشمند برای استادان، پژوهشگران، طلاب، دانشجویان، مبلغان و همه علاقه مندان به تدبر در قرآن کریم تبدیل کرده است.
از این رو، «المختصر المفید» را میتوان الگویی موفق در ارائه تفسیری موجز، عمیق و روزآمد از کلام وحی دانست؛ اثری که در عین اختصار، افق های تازه ای از معارف قرآنی را فراروی خوانندگان میگشاید.
انتهای پیام/
