فرارو– ضیا الرحمان، روزنامهنگار و پژوهشگر مسائل بینالملل
به گزارش فرارو به نقل از میدل ایست آی، امضای یک پیمان امنیتی سهجانبه و جدید میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه، نقشه راهبردی و معادلات امنیتی خاورمیانه را در مسیر بازترسیم قرار داده است. این پیمان بیسابقه، سه قدرت بزرگ و اثرگذار جهان اسلام را در یک چارچوب مستحکم برای دفاع جمعی گرد هم میآورد.
این توافق که نام خود را از شهر مقدس مکه وام گرفته است، در روز جمعه ۷ اوت ۲۰۲۶ (۱۶ مرداد ۱۴۰۵) در کاخ الصفا به امضای محمد بن سلمان ولیعهد سعودی، رجب طیب اردوغان رئیسجمهور ترکیه و شهباز شریف نخستوزیر پاکستان رسید. این پیمان که «توافقنامه دفاع مشترک مکه» نامیده میشود، به صراحت تصریح میکند که حمله مسلحانه به هر یک از کشورهای عضو، به مثابه حمله به هر سه کشور تلقی خواهد شد.
این بند کلیدی که یادآور اصل دفاع جمعی در ماده ۵ پیمان ناتو است، اهمیت ژئوپلیتیکی و فوریتی کمنظیر به این ائتلاف میبخشد؛ هرچند بیانیه مشترک هنوز جزئیات و سازوکارهای دقیق تعهدات نظامی را بهطور کامل تشریح نکرده و بیشتر بر بازدارندگی جمعی مطابق با ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد تاکید دارد. پیمان مکه؛ تولد معماری تازه امنیتی از خلیج فارس تا جنوب آسیا
برای پاکستان، بهعنوان تنها کشور دارای تسلیحات هستهای در میان کشورهای اسلامی، این توافق نشاندهنده چرخشی چشمگیر از رویکرد سنتی و محتاطانه این کشور در جایگاه میانجی منطقهای است. اسلامآباد با قرار گرفتن در کنار ریاض و آنکارا، نیروهای مسلح ارتش خود را بهعنوان یک تضمینکننده قدرتمند امنیت، در قلب محور نوظهوری مطرح میکند که دایره نفوذ آن از جنوب آسیا تا پهنه خلیج فارس امتداد مییابد.
این پیمان میتواند نقطه آغاز یک تغییر بنیادین در معادلات منطقهای باشد. در شرایطی که نظم دیرپای خاورمیانه متکی بر چتر حمایتی واشنگتن، در پی جنگها و تغییر ائتلافها بیش از پیش متزلزل شده است، قدرتهای منطقهای در تلاشاند تا کنترل بیشتری بر امنیت بومی خود داشته باشند. در این میان، توانمندیهای هستهای و متعارف ارتش …
