چرا داده حلقه مفقوده تحول انرژی است؟

از مدیریت بخشی انرژی تا معماری ملی داده‌های انرژی؛ الزامی برای اجرای موفق ماده (۴۶) قانون برنامه هفتم پیشرفت

مقدمه

اگر نفت یکی از مهم‌ترین دارایی‌های راهبردی قرن بیستم بود، داده در قرن بیست‌ویکم به یکی از منابع مهم قدرت اقتصادی و حکمرانی تبدیل شده است. ارزش داده فقط به حجم آن نیست؛ مهم‌تر از آن، توانایی یک کشور در تولید داده درست، دسترسی به آن، مقایسه و تحلیل آن و استفاده از آن در تصمیم‌گیری است.

این موضوع در بخش انرژی اهمیت بیشتری دارد. از تولید و انتقال و توزیع گرفته تا مصرف، قیمت‌گذاری، یارانه، سرمایه‌گذاری و بهره‌وری، در هر مرحله داده تولید می‌شود. با این حال، زیاد بودن داده به معنای داشتن یک نظام اطلاعاتی مناسب نیست.

بخش مهمی از داده‌های انرژی در دستگاه‌ها و شرکت‌های مختلف تولید و نگهداری می‌شود. اما این داده‌ها همیشه با یک تعریف، استاندارد و روش واحد تولید نمی‌شوند. در نتیجه، گاهی برای یک موضوع واحد، اعداد و اطلاعات متفاوتی در اختیار تصمیم‌گیران قرار می‌گیرد.

مسئله اصلی ایران بنابراین فقط کمبود داده نیست. مسئله این است که داده‌های موجود هنوز به اندازه کافی منسجم، قابل مقایسه و قابل استفاده برای تصمیم‌گیری نیستند.

اگر تصمیم درست نیازمند شناخت درست مسئله باشد، شناخت درست نیز بدون داده معتبر امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل، اصلاح حکمرانی انرژی بدون توجه به حکمرانی داده به نتیجه کامل نخواهد رسید.

از داده تا تصمیم

هر سیاست انرژی باید از شناخت مسئله شروع شود و با ارزیابی نتیجه ادامه پیدا کند. برای این کار باید بدانیم چه میزان انرژی تولید و مصرف می‌شود، مصرف در کدام بخش‌ها بیشتر است، چه مقدار از انرژی هدر می‌رود، ظرفیت صرفه‌جویی در کجاست و هر سیاست چه اثری بر رفتار مصرف‌کنندگان و هزینه‌های …