پیمان مکه؛ چرا اهمیت دارد؟
بر اساس گزارشهای منتشرشده در ۷ تا ۱۹ مرداد ۱۴۰۵، عربستان، ترکیه و پاکستان یک توافق دفاعی مشترک در مکه امضا کردهاند. بند اصلی، حمله به یک عضو را حمله به همه تلقی میکند. این تحول از نظر ژئوپلیتیک مهم است، زیرا سه ظرفیت متفاوت را کنار هم قرار میدهد: توان اقتصادی و نفوذ عربستان، ظرفیت نظامی و فناوری ترکیه، و تجربه و بازدارندگی راهبردی پاکستان. با این حال، جزئیات کامل تعهدات عملیاتی پیمان در دسترس عمومی نیست و نباید آن را بدون احتیاط با ناتو یکسان دانست. منابع خبری همچنین تاکید کردهاند که طرفهای پیمان آن را متوجه کشور خاصی نمیدانند و برای پیوستن دیگر کشورها نیز در را باز گذاشتهاند. بنابراین، از منظر ایران، مساله اصلی نه صرفا «ضدیت با ایران» بلکه شکلگیری یک معماری امنیتی جدید در پیرامون ایران است. فرصتها و تهدیدها برای ایران
تهدید بالقوه این است که ترتیبات امنیتی جدید بدون حضور ایران، به تدریج قواعد امنیتی منطقه را شکل دهد. فرصت نیز آن است که ماهیت اعلامشده پیمان، یعنی دفاعی بودن و امکان گسترش، میتواند زمینه گفتوگو درباره معماری فراگیرتری را فراهم کند. پاسخ هوشمندانه ایران باید از دو خطا پرهیز کند: نخست، کماهمیت شمردن تحول؛ دوم، تعریف فوری آن بهعنوان یک اتحاد خصمانه و پاسخ دادن با منطق تقابل صفر و یک. موضع رسمی ایران و اهمیت آن
در ۱۹ مرداد ۱۴۰۵، سخنگوی وزارت خارجه ایران گفت دلیلی برای نگرانی از پیمان جدید وجود ندارد و بر این نکته تاکید کرد که همکاری امنیتی منطقهای، اگر فراگیر باشد و واقعیتهای ژئوپلیتیک منطقه را در نظر بگیرد، میتواند به ثبات کمک کند. این موضع، از نظر سیاستگذاری، فضای مناسبی برای تبدیل واکنش به ابتکار فراهم میکند. پیشنهاد محوری: «چارچوب همکاری راهبردی و امنیت جمعی خلیج فارس ـ …
