کوئین اسلوبودیان [Quinn Slobodian] استاد تاریخ بینالملل در دانشگاه بوستون و تاریخنگار کاناداییِ متخصص در تاریخ معاصر آلمان و تاریخ بینالملل است که در تاریخ ۱۸ آوریل ۲۰۲۵ مطلبی با عنوان «Free Markets and Fixed Natures» در سایت بوستون ریویو نوشته است و متن آن با ترجمه فارسی در سایت ترجمان منتشر شده است. این مقاله را در ادامه میخوانید.
نژادپرستی دوباره در قلب فرهنگ مدرن احیا شده است. اگر در جایزههای پرسروصدای سینمایی، تنوع نژادی را پاس میدارند، شبکههای اجتماعی، پادکستها، استندآپکمدیها و میمها، آشکارا حاکی از بازگشت تفکرات افراطی نژادپرستانه است. این اتفاقات را معمولاً ناشی از نوعی انحراف فرهنگی میدانند که حاصل افول آموزش و اوضاع بد اقتصادی و سیاسی است. اما بازخوانی تاریخ روشنفکران و نظریهپردازان راست، چیز دیگری را نشان میدهد. دهههاست که نوع خاصی از «زیستشناسیگرایی» و توجه به تفاوتهای نژادی پیوندی عمیق با انتزاعیترین اندیشههای طرفدار باازار آزاد پیدا کرده است.
کوئین اسلوبودیان، بوستون ریویو—سال ۲۰۱۳، چارلز موری به مجمعالجزایر گالاپاگوس سفر کرد تا در انجمن مون پلرَن سخنرانی کند. این انجمن خاستگاه نئولیبرالیسم بود و فریدریش هایک در سال ۱۹۴۷ راهاندازیاش کرده بود. اما سخنرانی موری طبق کلیشههای نئولیبرالیستی یعنی مفاهیمی همچون آزادی اقتصادی، تجارت آزاد و نبوغ کارآفرینان نبود. موضوعش «کشف دوبارۀ سرشت انسان و تنوع انسانی» بود. میگفت کشفیات جدید علم ژنتیک «ما را به برداشتهای دیرین دربارۀ حیوان انسانی سوق میدهد» و «مفاهیم سرشت بشر و تنوع انسانها را پس از افول در محافل فکری ایالاتمتحده» دوباره مثل سابق احیا میکند. این تحولات را به فال نیک میگرفت، هم برای مبارزه با اثرات آسیبزای چیزی که اسمش را «نوید برابری» میگذاشت هم برای تشخیص و سازماندهی بهتر الگوهای شایستگی در اقتصادی که در حال تغییر بود.
این اشارات به سرشت، گرچه جزء مفاهیم معروف در هستۀ ایدئولوژیک نئولیبرالیسم نیست، پس از جنگ سرد بخشی محوری از اندیشۀ نئولیبرال را تشکیل میداد. کمونیسم از بین رفته بود، ولی نئولیبرالها هراس آن داشتند که لویاتان ۱ زنده بماند. اندیشههای سمی برآمده از جنبشهای سیاسی دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ (حقوق مدنی، فمینیسم، تبعیض مثبت و آگاهی اکولوژیک) جامعه …
