سایت تحلیلی «نیو عرب» در تحلیلی به بررسی جایگاه ایران در نظم نوظهور خاورمیانه پس از جنگ پرداخته که در ادامه آمده است. در ماههای اخیر، هم دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و هم مقامات بلندپایه ایرانی، از چشماندازهای رقیب برای یک نظم سیاسی و امنیتی جدید در خاورمیانه سخن گفتهاند.
در دیداری در ماه ژوئیه با علی الزیدی، نخستوزیر جدید عراق، رئیسجمهور آمریکا ترامپ اعلام کرد که «خاورمیانه به گونهای که هرگز سابقه نداشته، در حال یکپارچه شدن است» که این را نتیجه کاهش نفوذ ایران در منطقه دانست.
یک ماه بعد، در جریان یک سفر رسمی دولتی به عراق، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، گفت که تهران به دنبال تقویت «نظم جدید در منطقه» و تسریع «همکاری میان همه کشورهای منطقه بدون دخالت خارجی» است.
در این چارچوب، تهران چه نوع معماری سیاسی، امنیتی و اقتصادی را در تلاش برای ساختن آن است، و پایتختهای دیگر منطقه تا چه اندازه نسبت به این موضوع پذیرا هستند؟
از انزوا تا همگرایی محتاطانه
قالیباف در جریان سفر رسمی خود به عراق اعلام کرد که «کشورهای اسلامی منطقه باید به تعاملات و روابط عمیق امنیتی بپردازند» که «از طریق همکاری اقتصادی پایدار میشوند». وی افزود که ایران برای هر دو موضوع «آماده» است.
به نظر میرسد پایتختهای منطقه، اگرچه به درجات مختلف، برای تعامل با این چارچوب آمادگی دارند. این رویکرد در تضاد با تلاشهای برخی کشورهای حوزه خلیج فارس در دوران نخست ریاست جمهوری ترامپ برای منزوی و مهار کردن ایران است.
بارزترین نمونه این همکاری، گفتوگوهای جاری میان عمان و ایران درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز است.
برای دیگر کشورها، ماهیت و دامنه چنین همکاریهایی همچنان نامشخص است.
نیل کویلیام، همکار پژوهشی در مؤسسه چتم هاوس، به «نیو عرب» گفت: «عربستان سعودی و امارات متحده عربی همچنان تأثیرگذارترین قدرتهای عرب در خلیج فارس هستند، اما آنها تا حدودی دیدگاههای متفاوتی نسبت به نظم منطقهای دنبال میکنند. عربستان …
