رضا دستجردی در خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) نوشت: «سرمایه در عصر آنتروپوسن: مانیفستی علیه رشد اقتصادی» نوشته کوهی سایتو با ترجمه روحالله قاسمی از تازههای انتشارات ققنوس است. آنچنانکه در کتاب آمده، ما امروزه در عصری زندگی میکنیم که در آن، انسان هوشمند تأثیرات قابل توجهی بر زمین و ساکنانش و تأثیرات پایداری بر سیستمها، فرایندها و تنوع زیستی گذاشته است.
بهباور مولف کتاب، نجات سیاره زمین، نسخهای از کمونیسم رشدزدای مارکسی است که رشد اقتصادی و بهرهوری را رها میکند و نه به دنبال بازتوزیع، بلکه در جستوجوی تغییر در محل تولید، کاهش ساعات کار و دموکراتیکسازی فرایند کار است. این بحث برای ایران نیز اهمیت ویژهای دارد؛ چراکه از یک سو با پیامدهای جهانی بحران اقلیمی مواجه است، و از سوی دیگر به دلیل موقعیت جغرافیایی خود آسیبپذیری بالایی دارد و در نهایت با مدیریت نامناسب منابع و سیاستهای صنعتی و کشاورزی نادرست، بحران محیطزیست را تشدید کرده است.
در گفتوگوی پیش رو، این دیدگاهها، نسبت میان مارکس و رشدزدایی، نقد سایتو به چپ اصلاحمحور و شتابگرا و همچنین امکان طرح ایده رشدزدایی در ایران بررسی شده است. «درآمدی به جامعهشناسی»، «تحلیل گفتمان انتقادی» و «مفهومپردازی جهان اجتماعی» از جمله ترجمههای قاسمی است. روحالله قاسمی
«سرمایه در عصر آنتروپوسن» چه تفاوتی با کتاب نخست سایتو دارد و چرا او در کتاب دوم به بازاندیشی در برخی خوانشهای مارکس میپردازد؟
پیش از ورود به بحث اصلی، باید توضیح کوتاهی درباره اینکه چرا کتاب دوم سایتو، یعنی «سرمایه در عصر آنتروپوسن» نوشته شده و چگونه کتاب نخست او را تکمیل میکند، ارائه کنم.
سایتو در کتاب نخست خود بر سرمایه مارکس متمرکز میشود؛ یعنی بر آخرین کتابی که از مارکس بهطور رسمی منتشر شده و بر خوانشی که از «سرمایه» ارائه میکند. رویکرد او در اینجا بهشدت اکوسوسیالیستی است، زیرا یکی از مسائل اصلی سایتو بحران اقلیمی، تغییر اقلیمی و بحران محیطزیست است. او با این سؤال سراغ مارکس میرود که مارکس درباره بحران محیطزیست چه پاسخی دارد و این بحران از نظر او ناشی از چه چیزی است. پاسخ سایتو این است که بحران محیطزیست ناشی از وضعیت نظام اقتصادی ماست.
او با خوانشی که از «سرمایه» ارائه میکند، به یک رویکرد اکوسوسیالیستی …
