مهدی باقری و علی باقری در یادداشت مشترک ارسالی به انصاف نیوز با عنوان «شهرداریها؛ بازیگران پنهان پیشگیری از ارتکاب جرم / از طراحی ساختار شهری تا توانمندسازی اجتماعی؛ مرور ظرفیتهای مغفول مدیریت شهری» نوشتند:
وقتی سخن از «پیشگیری از جرم» به میان میآید، تصویر ذهنی اکثر شهروندان بیدرنگ به صحنههای دادگستری، محکومیت مجرمان، گشتهای انتظامی خیابانی یا تجهیزات امنیتی پلیسی محدود میشود. با این حال، در ادبیات نوین جرمشناسی، لایههای وسیعتری از راهبردهای پیشگیرانه وجود دارد که در آنها نه قوهٔ قضائیه و نه نیروی انتظامی، بلکه نهادهای عمومیِ غیردولتی نقش محوری ایفا میکنند. شهرداریها دقیقاً در همین نقطهٔ کور ادراک جمعی جای گرفتهاند؛ نهادی که هر روز با کالبد شهر و بافت زندگی شهروندان گره خورده، اما بهندرت در زمرهٔ نهادهای اثرگذار بر امنیت عمومی طبقهبندی میشود.
سه سطح پیشگیری؛ ظرفیت چندلایه مدیریت شهری/ جرمشناسان، پدیدهٔ پیشگیری از بزهکاری را در سطوح گوناگونی دستهبندی میکنند که شهرداریها بهطور همزمان ظرفیت حضور و تأثیرگذاری در هر سه حوزه را دارند:
۱. پیشگیری وضعی (Situational Crime Prevention)
این سطح بر کاهش فرصتهای ارتکاب جرم از طریق تغییر در بستر فیزیکی محیط متمرکز است. نظریهٔ «فعالیتهای روزمره» تأکید میکند که وقوع جرم مستلزم همزمانی سه عنصر «مجرم برانگیخته»، «هدف مناسب» و «فقدان محافظ توانمند» است. شهرداری با تدبیر در طراحی شهری، عملاً ضلع سوم این معادله را مدیریت کرده و خلأ نظارت را پر میکند.
۲. **رویکرد CPTED (پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی)
این رویکرد که ریشه در نظریات «فضای قابلدفاع» و «پنجرههای شکسته» دارد، بر اصولی چون نظارت طبیعی، کنترل دسترسی، تقویت قلمرو و نگهداری مستمر محیط استوار است. شهرداریها بزرگترین مجریان این اصول در مقیاس کلانشهری بهشمار میروند.
۳. پیشگیری اجتماعی (Social Crime Prevention)
مداخله در ریشههای اجتماعی جرم از مسیر آموزش، توانمندسازی اقتصادی و فرهنگی، و انباشت سرمایهٔ اجتماعی. این سطح، بلندمدتترین و پایدارترین شکل مهار بزهکاری است که شهرداری بهمثابهٔ نهاد نفوذپذیر در محلات، بستری ایدهآل برای اجرای آن دارد.
طراحی شهری؛ سلب فرصت از بزهکار
شهرداریها …
