امیرحسین میرغیاثی، دانشجوی ارشد اقتصاد در یادداشت ارسالی به انصاف نیوز با عنوان «چرا رشد گرانی در شهرستانها تندتر از تهران شد؟ /بررسی پدیده «سرریز تورم» و مکانیزمهای انتقال گرانی از پایتخت به بقیه استانها » نوشت:
موجهای گرانی و نوسانات شدید شاخص قیمت مصرفکننده در سالهای اخیر، ابعاد جغرافیایی و منطقهای پیچیدهای به خود گرفته است. طبق آخرین آمارهای منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران، در حالی که میانگین نرخ تورم مصرفکننده در کشور به ۶۶ درصد رسیده، استان تهران با ثبت نرخ ۵۵ درصد، کمترین میزان تورم را در میان آمارهای استانی به خود اختصاص داده است.
در نگاه اول شاید اینطور به نظر برسد که پایتخت وضعیت باثباتتری را تجربه میکند، اما بررسی دقیقتر روندهای اقتصادی نشان میدهد که تهران به عنوان صادر کننده بخشی از تورم بقیه استانها عمل میکند، این پدیده که در ادبیات اقتصاد شهری از آن به عنوان «سرریز تورم» یاد میشود، الگویی که انتقال فشارهای معیشتی را از مرکز به پیرامون شکل داده و باعث شده استانهای دیگر تورمهای به مراتب بالاتری را تحمل کنند.
مسکن و اجارهبها؛ موتور اصلی سرریز تورم
اصلیترین و ملموسترین کانال انتقال این سرریز، بازار مسکن و اجارهبها است. وقتی هزینههای تأمین مسکن در تهران به ارقام خارج از توان طبقات متوسط و کمدرآمد میرسد، مصرف کننده مسکن را ناچار میکند که در خارج از شهر اصلی اقدام به تهیه مسکن نماید. بخشی از خانوارهای ساکن پایتخت به ناچار به سمت حاشیهنشینی یا مهاجرت معکوس به شهرهای همجوار و استانهای مادری سوق داده میشوند.
این تقاضای ناگهانی و حجم بالای جمعیت متقاضی مسکن، وارد بازارهای محلی میشود که از نظر عرضه ملک بسیار محدودتر و شکنندهتر هستند. در نتیجه، قیمت زمین و اجارهبها در شهرستانها با شوک قیمتی مواجه شده و خطوط هزینه زندگی در این مناطق به سرعت بالا میرود؛ تا جایی که نرخ تورم استانی از تهران پیشی میگیرد.
هجوم سرمایههای سرگردان به زمینهای پیرامون
ابعاد این سرریز تنها به مسکن و جابهجایی جمعیت محدود نمیماند، بلکه سرمایههای سرگردان نیز نقش پررنگی در این فرآیند ایفا میکنند. با کاهش جذابیت یا اشباع نسبی برخی بازارهای دارایی در پایتخت، بخشی از نقدینگی تهرانیها به سمت خرید املاک، زمینهای کشاورزی …
