حضور بلاگرها و اینفلوئنسرها در پیادهروی اربعین، پدیدهای بحثبرانگیز است که در سالهای اخیر، بهویژه در اربعین ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، به یکی از سوژههای داغ رسانهای و مجازی تبدیل شده است. به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، حضور برخی از بلاگرها در پیاده روی اربعین، با دوربینهای همیشهبهدست، استایلهای خاص و محتوای تبلیغاتی همراه بوده است، اتفاقا این در حالی است که بلاگرهای خارجی، حضورشان در این مراسم، بسیار معنوی تر و پربار تر از داخلی هاست. حضور بخشی از بلاگرها این بار هم بازخوردهای گستردهای ایجاد کرده که عمدتاً انتقادی و حاوی نگرانی بوده است. در حالی که میلیونها زائر با گامهای خسته اما دلهای مشتاق، مسیر نجف تا کربلا را طی میکنند تا در محضر امام حسین(ع) تجدید عهد کنند، دوربینهای موبایل برخی بلاگرها این مسیر معنوی را به صحنهای برای تولید محتوا، نمایش «حجاباستایل» و تبلیغ کالاهای لوکس بدل کرده است. گزارشهای رسانهها نشان میدهد که این حضور گاهی با سد معبر، فیلمبرداری بدون اجازه از زائران و اولویت دادن به لایک و فالوور همراه بوده و صدای انتقادهای گستردهای را در فضای مجازی و رسانههای داخلی بلند کرده است. اقتصاد توجه کارشناسان رسانه، این پدیده را در چارچوب «اقتصاد توجه» تحلیل میکنند؛ فضایی که در آن رقابت برای جلب مخاطب، گاه مرز میان روایت واقعیت و نمایش را کمرنگ میکند. از همین رو، برخی صاحبنظران هشدار میدهند که اگر تولید محتوا صرفاً با هدف افزایش بازدید و جذب دنبالکننده انجام شود، ممکن است پیام اصلی اربعین یعنی ایثار، همدلی، معنویت و وحدت در حاشیه قرار گیرد. اقتصاد توجه در فضای مجازی؛ جایی که اربعین — این بزرگترین تجمع انسانی سالانه با بیش از ۲۰ میلیون زائر — به فرصتی برای ولاگهای «زیارت لاکچری»، ترندهای استایلی و قراردادهای تبلیغاتی تبدیل میشود. آمارهای کلی تولید محتوا در سالهای گذشته (میلیونها پست با میلیاردها بازدید) حاکی از حجم عظیم فعالیت رسانهای است، اما بخش قابل توجهی از محتوای بلاگرمحور، بیشتر به نمایش سبک زندگی شخصی پرداخته تا روایت ایثار، سادهزیستی و همدلی که جوهره اصلی این راهپیمایی است. همه چیز برای دیده شدن این موج بلاگری، بیش از آنکه به ترویج فرهنگ حسینی کمک کند، خطر عرفیسازی و مصرفی کردن یکی از مقدسترین مناسک شیعی را به همراه دارد؛ جایی که حرمت حرم و مسیر، فدای قابهای اینستاگرامی و آمار بازدید میشود و زائران واقعی، ناخواسته به بخشی از ویترین مجازی بدل میگردند. اربعین نیازمند روایت اصیل است، نه ویترین. نقد اصلی این است که برخی بلاگرها (بهویژه در حوزه «حجاباستایل» یا لایفاستایل مذهبی) مسیر معنوی نجف تا کربلا را به صحنهای برای نمایش پوششهای لوکس، عبا و چادرهای مدلدار، کیف و کفشهای گرانقیمت، یا ژستهای سلفی تبدیل کردهاند. این کارها گاهی با سد معبر، ورود بدون اجازه به حریم زائران، و اولویت دادن به لایک و فالوور همراه بوده که حرمت مکان مقدس را خدشهدار میکند. این پدیده آینهای از چالش عصر دیجیتال است: جایی که هر حرکتی مقدس، پتانسیل «محتواسازی» پیدا میکند. بهترین راه، تقویت روایتهای اصیل مادران خدمتگزار، زائران عادی، تجربههای معنوی و خودتنظیمی جامعه مجازی است تا اربعین ویترین نشود، بلکه همچنان «طی طریق» بماند. اگرچه آمار دقیقی از میزان محتوای تولیدشده توسط بلاگرها در دسترس نیست، اما بررسی شبکههای اجتماعی نشان میدهد که اربعین هر سال یکی از پرمحتواترین رویدادهای فضای مجازی فارسی و عربی است و صدها هزار ویدئو، گزارش، عکس و روایت شخصی از این مراسم منتشر میشود.
