به گزارش تابناک، «فراجامعه» را پیتر تورچین نوشته، استاد علوم زیستی و ریاضیات در دانشگاه کنتیکت که سالها پیش مسیر پژوهشیاش را از بومشناسی جانوران به تاریخ بشر تغییر داد و یکی از بنیانگذاران رشتهای شد به نام کلایودینامیک؛ تلاشی برای مطالعهٔ تاریخ با ابزار ریاضی و آماری، همانگونه که فیزیکدانان با معادله به جهان طبیعی نگاه میکنند.
عنوان اصلی کتاب Ultrasociety است و ترجمهٔ فارسی آن این مفهوم را با واژهٔ «فراجامعه» بازتاب داده؛ اشاره به جوامعی که مقیاسشان از قبیله و روستا فراتر رفته و به میلیونها انسان بیگانه با هم رسیده که با اینهمه یاد گرفتهاند در کنار هم زندگی و همکاری کنند.
پرسش محوری تورچین این است: چگونه گونهای که هزاران سال در گروههای کوچک شکارچی-گردآورنده زیسته، به ساختن دولتها، شهرها و امپراتوریهایی رسیده که در آنها افراد کاملاً غریبه، بدون هیچ نسبت خونی، برای هدفی مشترک کنار هم میایستند؟ پاسخ او شاید برای بسیاری غافلگیرکننده باشد: جنگ. نه به این معنا که جنگ ستودنی است، بلکه به این معنا که فشار مداوم رقابت و خشونت میان گروهها، جامعههایی را که توانستند بهتر سازمان یابند، بقا داد و بقیه را یا نابود کرد یا در خود ذوب کرد.
تورچین این ایده را با انبوهی از دادههای تاریخی میسنجد؛ از ظهور نخستین دولتها در بینالنهرین و چین باستان گرفته تا شکلگیری امپراتوریهای بزرگ در اوراسیا. جامعهای که زیر فشار نظامی مداوم قرار میگرفت، ناگزیر بود نهادهای حکومتی قویتر، نظام مالیاتی منظمتر و سلسلهمراتب فرماندهی کارآمدتر بسازد؛ وگرنه در برابر رقیبی که این کار را کرده بود دوام نمیآورد. به این ترتیب، از دل رقابت خونین، پیچیدگی اجتماعی و در نهایت همکاری در مقیاسی بسیار بزرگتر از آنچه طبیعت انسان در آغاز اجازه میداد، بیرون آمد.
بخش قابلتوجهی از کتاب به نقش رهبری اختصاص دارد. تورچین نشان میدهد در شرایط بحرانی، جامعههایی که توانستند رهبرانی با مشروعیت گستردهتر و توان … …
