چطور ممکن است ناگهان کَر شویم؟

به گزارش مشرق، بدن انسان میزبان مجموعه بزرگی از میکروب‌هاست که با عنوان «میکروبیوم» شناخته می‌شوند. این مجموعه شامل باکتری‌ها و دیگر موجودات بسیار ریزی است که در بخش‌های گوناگون بدن، از جمله دهان و روده، زندگی می‌کنند. میکروب‌ها همیشه مضر نیستند؛ بسیاری از آن‌ها در فرایندهای طبیعی بدن نقش دارند و می‌توانند با سلامت انسان ارتباط داشته باشند. با این حال، ترکیب و پراکندگی آن‌ها ممکن است در بیماری‌های مختلف تغییر کند. یکی از پرسش‌های مهم در این زمینه آن است که آیا میکروب‌های دهان می‌توانند به دستگاه گوارش برسند و در آنجا باقی بمانند و آیا این موضوع با ابتلا به بیماری‌های گوارشی ارتباط دارد یا نه.

سرطان معده و سرطان روده بزرگ از جمله سرطان‌های مهم دستگاه گوارش هستند و شناسایی به‌موقع آن‌ها می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های پزشکی و انجام بررسی‌های تشخیصی نقش داشته باشد. روش‌های رایج غربالگری، گاه به نمونه مدفوع یا روش‌های تشخیصی تخصصی‌تری مانند آندوسکوپی و کولونوسکوپی نیاز دارند. آندوسکوپی روشی است که در آن پزشک با ابزار مخصوص، بخش‌هایی از دستگاه گوارش را مشاهده می‌کند و کولونوسکوپی نیز برای بررسی روده بزرگ به کار می‌رود. از این رو، بررسی امکان استفاده از نمونه‌هایی که تهیه آن‌ها آسان‌تر است، مانند نمونه دهانی، می‌تواند موضوعی مهم برای پژوهش‌های آینده باشد؛ البته چنین روش‌هایی باید پیش از ورود به کاربرد بالینی، در مطالعات دقیق تأیید شوند.

در همین زمینه، محققانی از دانشگاه یونسه در سئول کره جنوبی، تحقیقی درباره الگوی مشترک میکروب‌های دهان و مدفوع و ارتباط احتمالی آن با سرطان‌های معده و روده بزرگ انجام داده‌اند. آن‌ها در پژوهش خود، نشانه‌های میکروبی مشاهده‌شده در دهان یک فرد را در نمونه مدفوع همان فرد بررسی کردند.

پژوهشگران برای انجام این مطالعه، از ۵۰۷ داوطلب نمونه دهانی و نمونه مدفوع گرفتند و فرایند جمع‌آوری نمونه‌ها را به شکلی استاندارد انجام دادند. در میان شرکت‌کنندگان، ۱۲۹ نفر سالم بودند، ۲۱۵ نفر با مشکلاتی مانند سندرم متابولیک، فشار خون بالا، چربی خون بالا و دیابت نوع ۲ زندگی می‌کردند، ۷۷ نفر سرطان معده و ۸۶ نفر سرطان روده بزرگ داشتند. نمونه افراد مبتلا به سرطان پیش از آغاز هر نوع درمان گرفته شد. سپس پژوهشگران با تعیین توالی ژن‌ها، گونه‌های بسیار نزدیک و مشابه میکروبی را در نمونه‌های دهان و مدفوع هر فرد بررسی کردند و شاخصی با نام «شاخص دهان به مدفوع» ساختند. این شاخص نشان می‌داد چه میزان از گونه‌های میکروبی یکسان در هر دو نمونه فرد دیده می‌شود.

یافته‌ها نشان دادند شاخص دهان به مدفوع در افراد مبتلا به سرطان معده یا سرطان روده بزرگ به‌طور قابل توجهی بالاتر از افراد سالم بود. به بیان ساده، در این دو گروه از بیماران، نشانه‌های مربوط به باکتری‌های مرتبط با دهان بیشتر در دستگاه گوارش نیز دیده می‌شد. در مقابل، این افزایش در افرادی که اختلالات متابولیک داشتند مشاهده نشد. پژوهشگران همچنین اثر عواملی مانند مصرف الکل، ورزش منظم و شاخص توده بدنی را در تحلیل خود در نظر گرفتند و ارتباط مشاهده‌شده همچنان برای هر دو سرطان معده و روده بزرگ پابرجا بود.

نتایج همچنین نشان دادند موضوع فقط به مقایسه ساده میان افراد سالم و مبتلایان به سرطان محدود نیست و الگوها میان گروه‌های بیماری تفاوت دارند. تیم پژوهش، نشانه‌های میکروبی مربوط به بیماران سرطانی را با آزمایش خون مخفی در مدفوع نیز مقایسه کرد؛ آزمایشی که یکی از ابزارهای رایج غربالگری سرطان روده بزرگ است. بر پایه این بررسی، نمونه‌های دهانی که با یک دهان‌شویه ساده جمع‌آوری شده بودند، حساسیت بیشتری نشان دادند. افزون بر این، مدل‌هایی که تنها بر پایه ویژگی‌های میکروبی نمونه‌های دهانی ساخته شده بودند، توانستند در چند گروه مستقل، افراد مبتلا به سرطان را از افراد سالم تفکیک کنند.

اهمیت این نتایج در آن است که شاید اطلاعات مرتبط با سرطان‌های گوارشی را بتوان از نمونه‌ای بسیار ساده‌تر از نمونه مدفوع به دست آورد. با وجود اینکه فقط بخش کوچکی از گونه‌های میکروبی دهان در روده نیز دیده شد، همان بخش کوچک برای مشاهده تفاوت میان گروه‌ها اطلاعات قابل توجهی فراهم کرد. این موضوع به معنای آماده بودن یک آزمایش قطعی برای استفاده عمومی نیست، اما می‌تواند مسیر پژوهش برای ساخت ابزارهای غربالگری کم‌تهاجمی‌تر را روشن‌تر کند.

پژوهشگران تأکید کرده‌اند که باید این نتایج در افرادی که هنوز تشخیص سرطان دریافت نکرده‌اند، در مطالعات آینده‌نگر بررسی شوند. آنان همچنین قصد دارند از روش‌های دقیق‌تر تعیین توالی ژنتیکی استفاده کنند و مشخص سازند که آیا افزایش اشتراک میکروب‌های دهان و روده در ایجاد سرطان نقش دارد، یا خود سرطان شرایط ماندگاری این میکروب‌ها را در دستگاه گوارش فراهم می‌کند، یا هر دو عامل مؤثرند. در صورت تأیید نتایج در جمعیت‌های واقعی غربالگری، آزمایش دهان‌شویه می‌تواند به شناسایی افرادی کمک کند که باید در اولویت بررسی‌های تشخیصی تثبیت‌شده مانند آندوسکوپی یا کولونوسکوپی قرار گیرند.

گفتنی است این یافته‌ها در نشریه علمی Cell Host & Microbe منتشر شده‌اند؛ نشریه‌ای از مجموعه Cell Press که پژوهش‌های مرتبط با میکروب‌ها، میزبان‌های زیستی و ارتباط آن‌ها با سلامت و بیماری را منتشر می‌کند.

به گزارش مشرق به نقل از ایفدانا، داریوش محبی با اشاره به مصرف گسترده استامینوفن برای کنترل درد و تب، اظهار کرد: این دارو، مانند هر فرآورده دارویی دیگر، باید بر اساس نیاز واقعی بیمار، با دوز مناسب و در فواصل زمانی صحیح مصرف شود.

وی افزود: انتخاب شکل دارویی نیز باید متناسب با وضعیت بیمار انجام شود و نمی‌توان صرفاً به دلیل تزریقی بودن یک فرآورده، آن را گزینه مؤثرتر یا مناسب‌تری برای همه بیماران دانست.

محبی تصریح کرد: در بیمارانی که امکان مصرف دارو از طریق خوراکی وجود دارد و منع مصرفی نیز مطرح نیست، ضرورت استفاده از فرم تزریقی باید با نظر پزشک تعیین شود. بنابراین، تزریقی بودن دارو به خودی خود مزیت درمانی محسوب نمی‌شود.

مدیر نظارت و ارزیابی مواد و فرآورده‌های دارویی معاونت غذا و دارو همچنین نسبت به مصرف همزمان فرآورده‌های حاوی استامینوفن هشدار داد و گفت: توجه به مجموع دریافت روزانه این ماده از اهمیت زیادی برخوردار است؛ چراکه ممکن است فرد همزمان چند فرآورده دارویی حاوی استامینوفن مصرف کند و بدون اطلاع از ترکیبات آنها، میزان دریافتی خود را افزایش دهد.

وی ادامه داد: مصرف منطقی دارو فقط به انتخاب فرآورده مناسب محدود نمی‌شود، بلکه دوز صحیح، فاصله مناسب میان نوبت‌های مصرف، شکل دارویی، مدت درمان و شرایط بالینی بیمار همگی در ایمنی و اثربخشی درمان نقش دارند.

محبی با تأکید بر ضرورت پرهیز از خوددرمانی، به‌ویژه در مورد داروهای تزریقی، خاطرنشان کرد: فرآورده‌های تزریقی نباید بدون ارزیابی و تجویز پزشک مورد استفاده قرار گیرند و تصمیم درباره ضرورت مصرف آنها باید بر اساس وضعیت بیمار و نیاز درمانی گرفته شود.

وی در پایان از شهروندان خواست از مصرف خودسرانه دارو، به‌ ویژه فرآورده‌های تزریقی، خودداری کنند و پیش از مصرف دارو در صورت وجود هرگونه ابهام، با پزشک یا داروساز مشورت کنند.

نورنیوز-گروه اجتماعی:  آرمان عبدی اظهار کرد: الکل می‌تواند بخش‌های مختلف بدن را تحت تأثیر قرار دهد و میزان و شدت عوارض آن در افراد مختلف متفاوت است؛ بنابراین نمی‌توان یک مقدار مشخص را برای همه افراد به عنوان میزان کاملاً بی‌خطر در نظر گرفت.

وی با اشاره به اینکه در گذشته این تصور وجود داشت که مصرف کمتر از میزان مشخصی از الکل برای زنان و مردان فاقد آسیب جدی است، افزود: شواهد علمی جدید نشان می‌دهد که خطرات مصرف الکل از یک نقطه مشخص و قطعی آغاز نمی‌شود و حتی مصرف مقادیر کم نیز می‌تواند با افزایش برخی خطرات سلامت همراه باشد.

این فوق‌تخصص گوارش و کبد ادامه داد: نوع و شدت آسیب ناشی از مصرف الکل به عوامل مختلفی از جمله میزان و مدت مصرف، شرایط جسمی، بیماری‌های زمینه‌ای و عوامل ژنتیکی بستگی دارد. از رفلاکس و التهاب معده تا خونریزی گوارشی

عبدی درباره عوارض گوارشی مصرف الکل گفت: سوزش سر دل و تشدید رفلاکس معده، التهاب معده، مشکلات گوارشی و در موارد شدیدتر خونریزی دستگاه گوارش از جمله عوارضی است که ممکن است در ارتباط با مصرف الکل ایجاد شود.

وی افزود: مصرف ناگهانی و حجم بالای الکل می‌تواند احتمال استفراغ شدید و آسیب به مخاط دستگاه گوارش را افزایش دهد و در برخی موارد، پارگی در محل اتصال مری و معده که به «سندرم مالوری ـ وایس» معروف است، رخ دهد و موجب خونریزی گوارشی شود.

وی تصریح کرد: خونریزی گوارشی می‌تواند یک وضعیت اورژانسی و تهدیدکننده حیات باشد و در صورت بروز علائمی مانند استفراغ خونی، دفع مدفوع سیاه‌رنگ، ضعف شدید، سرگیجه یا کاهش سطح هوشیاری، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است. سوءجذب ویتامین‌ها و خطر آسیب عصبی

عبدی با اشاره به تأثیر مصرف مداوم و سنگین الکل بر جذب و دریافت مواد مغذی اظهار کرد: مصرف الکل، به‌ویژه در افرادی که الگوی مصرف طولانی‌مدت و نامناسب دارند، می‌تواند با سوءتغذیه و کمبود برخی ویتامین‌ها، به‌خصوص ویتامین‌های گروه B، همراه شود.

وی افزود: کمبود ویتامین B1 در افراد مبتلا به سوءتغذیه و مصرف مزمن الکل می‌تواند به بروز بیماری «ورنیکه» منجر شود؛ بیماری‌ای که می‌تواند با اختلال در تعادل و راه رفتن، مشکلات حرکات چشم و اختلالات ذهنی همراه باشد و نیازمند تشخیص و درمان سریع است.

هپاتیت الکلی

این فوق‌تخصص گوارش و کبد، کبد را یکی از مهم‌ترین اندام‌های آسیب‌پذیر در برابر مصرف الکل دانست و درباره «هپاتیت الکلی» هشدار داد.

وی گفت: هپاتیت الکلی به التهاب و آسیب کبدی ناشی از مصرف الکل گفته می‌شود و شدت آن می‌تواند از خفیف تا بسیار شدید متغیر باشد. در صورت تداوم مصرف و پیشرفت آسیب کبدی، احتمال ایجاد فیبروز و در نهایت سیروز کبدی وجود دارد.

عبدی ادامه داد: سیروز مرحله پیشرفته و برگشت‌ناپذیر زخم و آسیب کبدی است که در آن عملکرد طبیعی کبد به‌شدت کاهش می‌یابد و ممکن است عوارض جدی مانند تجمع مایع در شکم، اختلال هوشیاری و خونریزی گوارشی ایجاد شود.

وی تأکید کرد: در مراحل پیشرفته بیماری کبدی، درمان بر اساس علت و شدت بیماری انجام می‌شود و در برخی بیماران مبتلا به نارسایی پیشرفته کبد، پیوند کبد می‌تواند مطرح شود. با این حال، ارزیابی و انتخاب بیمار برای پیوند تابع شرایط پزشکی و معیارهای تخصصی است و ترک مصرف الکل و پایبندی به درمان، نقش مهمی در این فرآیند دارد.

کبد چرب و بیماری‌های کبدی

عبدی با بیان اینکه بیماری‌های کبدی ناشی از مصرف الکل ممکن است برای مدت طولانی بدون علامت باقی بمانند، گفت: فرد ممکن است تا زمانی که آسیب کبدی پیشرفته نشده است، علامت مشخصی نداشته باشد و همین موضوع اهمیت بررسی و تشخیص زودهنگام را افزایش می‌دهد. عوارض دائمی و غیرقابل برگشت

وی با تفکیک عوارض مصرف الکل بیان کرد: برخی آسیب‌ها در صورت تشخیص زودهنگام و قطع مصرف الکل می‌توانند تا حد زیادی بهبود پیدا کنند، اما در مراحل پیشرفته، مانند سیروز کبدی، بخشی از آسیب‌ها دائمی و غیرقابل برگشت هستند. کاهش سن مصرف الکل

عبدی با اشاره به نگرانی‌ها درباره کاهش سن شروع مصرف الکل در برخی گروه‌های سنی، گفت: مصرف الکل در نوجوانان و جوانان علاوه بر افزایش خطر وابستگی، می‌توان سلامت دستگاه گوارش، کبد و سایر اندام‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

وی در پایان تأکید کرد: آگاهی‌رسانی درباره عوارض مصرف الکل، به‌ویژه در سنین پایین، اهمیت زیادی دارد و خانواده‌ها و نظام آموزشی و سلامت باید نسبت به پیامدهای جسمی و روانی مصرف الکل آگاهی بیشتری ایجاد کنند.