طرح نشاندار کردن مالیاتها یکی از نوآوریهای مهم نظام مالیاتی کشور به شمار میرود که مستقیماً زمینهساز افزایش عدالت مالیاتی خواهد بود. در این طرح، مودیان مالیاتی این امکان را پیدا میکنند که هنگام پرداخت مالیات، محل و حوزه مصرف آن را خود انتخاب کنند؛ بهعنوان مثال، فردی میتواند مالیات پرداختی خود را به توسعه زیرساختهای آموزشی، بهداشت و درمان، یا احداث پروژههای عمرانی در منطقه خود اختصاص دهد. این رویکرد، علاوه بر ایجاد شفافیت در نحوه هزینهکرد منابع عمومی، نظارت مردم را بر عملکرد دستگاههای اجرایی افزایش داده و دولت را ناگزیر میسازد تا پاسخگوی نحوه مصرف مالیاتهای وصولی باشد.
یکی از مهمترین پیامدهای اجرای این طرح، افزایش اعتماد عمومی به نظام مالیاتی کشور است. سالها یکی از دغدغههای اصلی مودیان، مسئله شفافیت در مسیر هزینهکرد مالیاتهای پرداختی بوده است. وقتی مودی میبیند که با روشهای شفاف و بر اساس انتخاب خودش، مالیات پرداختیاش در مسیر مشخصی هزینه میشود، انگیزه او برای پرداخت مالیات و حتی مشارکت داوطلبانه در تأمین مالی پروژههای عمومی افزایش مییابد. این فرآیند، نوعی قرارداد اجتماعی نانوشته میان مردم و حاکمیت ایجاد میکند که در آن، مردم خود را در سرنوشت مالیاتهایشان سهیم میدانند.
در سطح کلان نیز اجرای کامل و دقیق این طرح میتواند آثار مثبت متعددی به همراه داشته باشد؛ از جمله کاهش فرار مالیاتی، افزایش تمکین داوطلبانه مالیاتی، بهبود توزیع منابع در مناطق مختلف کشور و ارتقای سرمایه اجتماعی نظام مالیاتی. زمانی که مردم احساس کنند مالیات آنان صرف خدمات واقعی و ملموس در زندگیشان میشود، نه تنها فرهنگ مالیاتستایی در کشور تقویت میشود، بلکه زمینه برای حرکت به سمت یک اقتصاد شفاف و مشارکتی نیز فراهم خواهد شد. بنابراین، توسعه و ترویج این طرح باید در دستور کار جدی سیاستگذاران اقتصادی کشور قرار گیرد تا شاهد ارتقای همزمان عدالت مالیاتی و اعتماد عمومی باشیم.
شفافیت و عدالت در مسیر نشاندار کردن مالیاتها
فضلالله رنجبر عضو هیات رئیسه …
