همشهری آنلاین - مریم سرخوش: دکتر شاهین آخوندزاده، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در نشست خبری فراخوان سیودومین جشنواره تحقیقات و فناوری رازی که امروز در وزارت بهداشت برگزار شد، با تبریک روز خبرنگار و با اشاره به جایگاه این جشنواره گفت: جشنواره رازی یکی از قدیمیترین جشنوارههای علمی کشور و در حوزه علوم پزشکی، بالاترین جشنواره تحقیقاتی علوم پزشکی در سطح ملی است. طی ۳۲ سال گذشته هم تلاش شده است این جشنواره هر سال ارتقا پیدا کند و متناسب با شرایط جامعه، تغییرات لازم در آن ایجاد شود.
آخوندزاده با اشاره به حوادث و جنگهای اخیر تأکید کرد: جنگ فقط ابعاد نظامی، اقتصادی و سیاسی نداشت، بلکه یک بعد علمی نیز داشت.
به گفته او، زمانی که محققان و استادان دانشگاهها بهطور مشخص فیزیکدانان دانشگاه شهید بهشتی یا اعضای هیئت علمی پزشکی کشور و مراکز دانشگاهی از جمله دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه علم و صنعت و دانشگاه علوم پزشکی بوشهر هدف قرار میگیرند و مراکز علمی و دانشگاهی آسیب میبینند، روشن است که علم و دانش نیز در این تقابل مورد هدف قرار گرفته است.
او تخریب انستیتو پاستور ایران را یکی از نمونههای بارز این حملات دانست و گفت: این مجموعه از قدیمیترین مراکز تحقیقاتی، پژوهشی و خدماتی کشور و حتی منطقه خاورمیانه است و آسیب دیدن آن نشان میدهد که در کنار سایر ابعاد جنگ، یک جنگ علمی نیز علیه کشور شکل گرفته است. یک عزم ملی برای بازسازی انستیتو پاستور
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در پاسخ به سوالی درباره آخرین وضعیت انستیتو پاستور ایران توضیح داد: بخشهایی از زیرساختهای پژوهشی و زیستفناوری این مجموعه بهشدت آسیب دیده و بازسازی و نوسازی آن به حمایت گسترده نیاز دارد. البته برای بازگرداندن این مرکز به شرایط گذشته، چند همت بودجه نیاز است و این مجموعه برای بازسازی و نوسازی، نیازمند یک عزم ملی است.
او با اشاره به اقدامات معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت پس از بازدید از این مجموعه گفت: از محل ماده ۵۶، یک طرح حمایتی با اعتبار قابل توجه در اختیار انستیتو پاستور قرار گرفت و این اعتبار اختصاص یافته است.
اقدام دوم نیز به گفته این مسئول در مسیر حمایت از پژوهشگران این مجموعه انجام شده است: در نیماد، مسیر حمایتی ویژهای برای طرحهای تحقیقاتی محققان انستیتو پاستور ایجاد شده تا پژوهشگران این مرکز بتوانند در همکاری با محققان سایر مراکز، طرحهای مشترک تحقیقاتی اجرا کنند.
او تأکید کرد: انستیتو پاستور صرفاً یک مرکز پژوهشی نیست و وظایف متعددی از جمله رصد بیماریهای میکروبی و ارائه خدمات را بر عهده دارد. بخشی از فعالیتهای خدماتی این مجموعه همچنان در بخشهای دیگر ادامه دارد، اما آسیب واردشده به بخشهای پژوهشی، جدی است. امیدواریمبا یک عزم ملی، انستیتو پاستور بار دیگر به جایگاه و شرایط مطلوب گذشته خود بازگردد. حتی وسط جنگ هم میتوان پژوهش کرد
با وجود آسیبهای ناشی از جنگ، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت تأکید میکند که فعالیت علمی کشور متوقف نشده است: ما وسط جنگ هم قادر به تحقیق هستیم. بیمارستانهای آموزشی در جریان جنگ با تعداد زیادی مصدوم و مجروح مواجه بودند و همین تجربه درمانی میتواند زمینه انجام تحقیقات جدید را فراهم کند.
به گفته این مسئول به جز بخش علوم پایه، بخش درمان، آموزش و پژوهش دانشگاههای علوم پزشکی حتی در شرایط جنگ نیز فعال باقی میماند.
آخوندزاده تفاوت علوم پزشکی با بسیاری از حوزههای دانشگاهی را در همین امکان ادامه همزمان آموزش، درمان و پژوهش عنوان کرد و گفت: یکی از موضوعاتی که میتواند در این شرایط مورد مطالعه قرار گیرد، روند طولانی ترمیم برخی زخمهاست؛ زخمهایی که در بعضی آسیبها ممکن است به زخم مزمن تبدیل شوند.
به گفته او، حتی از صحنه جنگ نیز میتوان پژوهش علمی انجام داد و نتایج چنین مطالعاتی میتواند به شکل علمی و مستند در مجامع علمی منتشر شود. از مراسم تشییع تا یک گزارش علمی موفق
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت یکی دیگر از نمونههای پژوهش در شرایط بحرانی را مدیریت خدمات سلامت در مراسم تشییع و بدرقه رهبر شهید عنوان کرد و گفت: با وجود جمعیت گسترده شرکتکنندگان و گرمای هوا، هیچ فوتی در این مراسم ثبت نشد و سازماندهی، مدیریت و مستندسازی خدمات بهداشتی و درمانی آن میتواند از نظر علمی برای مدیریت خدمات سلامت در جهان اهمیت داشته باشد.
آخوندزاده با اشاره به موارد متعدد احیا و CPR در جریان این مراسم افزود: موفقیت کامل این اقدامات و نبود فوتی، میتواند به عنوان یک تجربه علمی و مدیریتی مهم ثبت و بررسی شود.
او این تجربه را یک گزارش علمی موفق در دنیا توصیف کرد که در شرایط جنگی به ثبت رسیده است. ردپای بمبهای فسفر در لامرد
یکی از بخشهای مهم صحبتهای معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت به مطالعات انجامشده درباره آسیبهای واردشده به مصدومان بمباران لامرد اختصاص داشت؛ مطالعهای که قرار است یافتههای آن در مجامع علمی بینالمللی مطرح شود.
آخوندزاده در توضیح بیشتر بیان کرد: در جریان بمباران لامرد، وزارت بهداشت درباره آسیبهای واردشده به مصدومان تحقیقاتی انجام داده و ادعاهایی نیز درباره استفاده از مواد حاوی فسفر مطرح شده است که در این زمینه بررسیهای علمی صورت گرفته است.
او مدعی شد مطالعات انجامشده نشان میدهد غیرنظامیان در بمباران لامرد با بمبهایی حاوی فسفر مورد حمله قرار گرفتهاند و یکی از عوارض جدی چنین آسیبی، طولانی شدن روند ترمیم زخم و تبدیل آن به شرایط مزمن است.
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در پاسخ به سؤال همشهری درباره گسترش این مطالعات به سایر شهرهای بمبارانشده نیز گفت: این بررسی فعلاً به سفارش وزارت بهداشت و از سوی دانشگاه علوم پزشکی تهران در استان فارس انجام شده و مقاله آن آماده ارسال به مجامع بینالمللی است. قرار است در همین هفته برای یک مجله تخصصی بینالمللی هم فرستاده شود.
آخوندزاده با اشاره به احتمال مقاومت برخی مجلات در برابر انتشار این پژوهش، به دلیل اشاره به نقش آمریکا در متن تحقیق، گفت: تلاش ما این است که پژوهش را در سطح مجلات معتبر بینالمللی مطرح کنیم. امیدواریم یافتههای علمی این مطالعه فارغ از مسائل سیاسی، توسط پژوهشگران و سردبیرانی که نگاه علمی و انسانی دارند، بررسی و منتشر شود.
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت همچنین به مرگ دو نوجوان در استان فارس بر اثر انفجار مهمات عملنکرده اشاره کرد و گفت: این مهمات در برخی موارد پس از تماس یا تحریک فیزیکی منفجر شدهاند.
به گفته او، حتی در فاصلهای از فرد و در اثر ارتعاش نیز احتمال انفجار این مهمات وجود داشته است؛ موضوعی که به گفته او نیازمند توجه و مستندسازی بیشتر است.
فشار علمی؛ از تحریم تا رتبهبندی دانشگاهها
آخوندزاده در بخش دیگری از سخنانش از فشارهای بینالمللی بر دانشگاههای ایران گفت و به موضوع حذف دانشگاههای ایران از یکی از شاخصهای رتبهبندی تایمز اشاره کرد.
به گفته این مسئول بخشی از این مسئله ناشی از تحریمهای مالی و دشواری پرداخت حق عضویت است و نشان میدهد تلاشهایی با عناوین و راهکارهای مختلف برای حذف ایران از صحنه علمی جهان وجود دارد.
با این حال، او تأکید کرد فعالیتهای پژوهشی وزارت بهداشت حتی در جریان جنگ ادامه داشته و به تاکید رئیس جمهور هیچیک از وظایف جاری وزارتخانهها و دانشگاهها متوقف نشده است. ۷ دانشگاه علوم پزشکی در میان ۱۰ دانشگاه برتر ایران
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در ادامه به رتبهبندی SCImago در سال ۲۰۲۶ اشاره کرد و گفت: این رتبهبندی سه مؤلفه اصلی شامل پژوهش، اثرگذاری پژوهش و انعکاس تحقیقات در شبکههای اجتماعی و میزان دسترسی مردم به نتایج تحقیقات را در نظر میگیرد. از میان ۱۰ دانشگاه برتر ایران در این رتبهبندی، هفت دانشگاه علوم پزشکی بودند. دانشگاه علوم پزشکی تهران رتبه نخست، دانشگاه تهران رتبه دوم و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی رتبه سوم را به دست آوردهاند.
او این موضوع را نشانه اثرگذاری بیشتر تحقیقات علوم پزشکی عنوان کرد و افزود: نتایج این پژوهشها مستقیماً در بیمارستانها، درمانگاهها و شبکه بهداشت مورد استفاده قرار میگیرند و پژوهش پزشکی صرفاً به انتشار مقاله محدود نمیشود. جایزه ۴۰۰ میلیونی برای برگزیده اول رازی
آخوندزاده درباره سیودومین جشنواره تحقیقات و فناوری رازی هم بیان کرد: فرآیند جشنواره از مردادماه آغاز شده و تا ۱۰ آبان ادامه خواهد داشت.
او با اشاره به تصمیم هیئت اجرایی برای تقویت این رویداد گفت: مبلغ جایزه نقدی جشنواره افزایش پیدا کرده است و جایزه نفر اول جشنواره به ۴۰۰ میلیون تومان رسیده است.
البته خودش معتقد است این رقم برای یک محقق برجسته در سطح ملی همچنان ناچیز است و ارزش معنوی جشنواره رازی بسیار بیشتر از ارزش مالی جایزه آن است.
به گفته آخوندزاده، برای شناسایی برترین محققان از دو مسیر استفاده میشود؛ در مسیر نخست، محققان خودشان برای حضور در جشنواره درخواست میدهند که معمولاً محققان جوان از این مسیر استفاده میکنند. در مسیر دوم، کمیتههای جشنواره خودشان به سراغ محققان برجسته کشور میروند.
او تأکید کرد: بسیاری از محققان سرآمد کشور خودشان برای جشنواره درخواست نمیدهند و بنابراین باید آنها را شناسایی و معرفی کرد. هدف اصلی این روند هم ایجاد اعتماد در جامعه علمی است و این که یک محقق زمانی که روی صحنه جشنواره رازی قرار میگیرد، باید همه حاضران احساس کنند او واقعاً در سطح ملی برتر است و کسی شایستهتر از او وجود نداشته است. بازگشت به جایگاه اول منطقه؛ با تکیه بر نیروی انسانی
معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت در پایان به جایگاه علمی ایران در منطقه اشاره کرد و گفت: ایران پس از اجرای یک برنامه ۲۰ ساله، از سال ۲۰۱۷ توانست به رتبه نخست علمی منطقه در حوزه پژوهش و فناوری برسد و تا سال ۲۰۲۱ نیز این جایگاه را حفظ کرد. اما کاهش منابع مالی پژوهش، تحریمهای علمی و در برخی موارد سوءمدیریت باعث شد جایگاه ایران ابتدا به رتبه دوم و سپس به رتبه سوم منطقه برسد و اکنون ترکیه و عربستان بالاتر از ایران قرار گرفتهاند.
با این حال آخوندزاده تأکید کرد: یقین دارم با نیروی انسانی توانمندی که در کشور داریم، در صورت بازگشت آرامش و ثبات و افزایش حمایت مالی از پژوهش، میتوانیم دوباره به جایگاه نخست منطقه بازگردیم. به این دلیل که برگ برنده ایران هیچوقت منابع مالی نبوده، بلکه نیروی انسانی توانمند کشور بوده است. اگر بتوانیم از ظرفیت نیروی انسانی خود بهدرستی استفاده کنیم، حتی با یکدهم منابع مالی برخی کشورهای منطقه نیز میتوانیم دوباره به کشور اول منطقه در حوزه علم و پژوهش تبدیل شویم. تنها جای افسوس این است که در سالهای اخیر سهم پژوهش از منابع کشور کاهش پیدا کرده است.
او در پایان با اشاره به نقش رهبر انقلاب در حمایت از علم و مرجعیت علمی کشور اشاره کرد و گفت: ما بزرگترین حامی پژوهش را از دست دادیم. رهبر معظم انقلاب همواره دغدغه قدرت علمی ایران و مرجعیت علمی کشور را داشتند و امیدواریم پس از شهادت ایشان نیز مسیر حمایت از علم، پژوهش و فناوری با قوت ادامه پیدا کند و با ایجاد آرامش و ثبات در کشور و افزایش حمایت مالی از پژوهش، بتوانیم جایگاه علمی ایران را در منطقه دوباره ارتقا دهیم. معتبرترین همایش وزارت بهداشت در شناسایی محققان حوزه سلامت
دکتر اصغر عبادیفر، دبیر جشنواره رازی و رییس دانشگاه دندانپزشکی شهید بهشتی هم در ادامه بیان کرد: هدف اصلی جشنواره به عنوان معتبرترین همایش وزارت بهداشت شناسایی محققان حوزه سلامت است. در بخش حقوقی هم بر اساس ارزشیابی که ستاد معاونت انجام میدهد، هر سال حوزههای مختلف مورد ارزیابی و رتبههای اول مورد تقدیر قرار میگیرند.
به گفته عبادیفر، چشم همه محققان به این جشنواره است و میتواند باعث ایجاد انگیزش در آنها هم شود. او ادامه داد: سال گذشته طرحهای اثرگذار در سه سطح مورد بررسی قرار گرفتند که ۲ برگزیده داشت و بضاعت علمی دانشگاهها به تکاپو افتاد و امسال ۳۰ درصد افزایش پیدا کرد. البته جوایز جشنواره رازی به صورت پلکانی در حال افزایش است، اما هنوز به نقطه مطلوب نرسیده است. کد خبر 1059027
