به گزارش همشهری آنلاین؛ این نشست ۲۴ مرداد ۱۴۰۵ به همت ادارهکل مطالعات فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران در خانه علوم انسانی ایران برگزار شد. علیرضا سمیعی و محمدقائم خانی، نویسندگان و پژوهشگران ادبیات، با میزبانی فردین آریش درباره ضرورت نوشتن از جنگ، بحران قصه در ایران، نسبت انسان و تکنولوژی، تاریخ شفاهی، روایت شکستها و امکان شکلگیری «رمان جنگ رمضان» گفتوگو کردند.
محور بحث انکار ویرانی جنگ نبود. مسئله این بود که آیا ادبیات ضدجنگ، با خاستگاهی در تجربه استعمار و جنگهای جهانی اروپا، میتواند نسخهای یکسان برای مهاجم و مدافع باشد؟ مهمانان نشست میان جامعهای که جنگ را آغاز میکند و جامعهای که هدف تجاوز قرار گرفته، مرزی روشن گذاشتند. آنچه نوشته نشود، دوباره تکرار میشود
فردین آریش در آغاز نشست، جنگ را «مهمترین خبر و سخن موجود در ایران و جهان» خواند و پرسید: «در چنین زمانی چه ضرورتی دارد درباره رماننویسی جنگ صحبت کنیم؟ ما چه نیازی به رمان جنگ داریم؟»
علیرضا سمیعی پاسخ را از فراموشی آغاز کرد: «سادهترین چیزی که در اینباره میشود گفت این است که جنگ مثل هر حادثه دیگری میآید و میرود و پشت سرش انسانی را جا میگذارد که تا پوست و استخوان فراموشکار است، مگر اینکه شروع کند به نوشتن.»
به گفته او، ثبت تجربه به انسان تاریخ داده است. نوشتن از جنگ نیز باید جامعه را برای شناخت دوباره دشمن و مواجهه با تکرار حادثه آماده کند. اما تجربه ایران نشان میدهد نوشتن همیشه مانع فراموشی نشده است: «ما فکر میکردیم بعد از هشت سال جنگ، اگر خوب درباره جنگیدن بنویسیم، آماده میشویم که دشمنمان را بشناسیم که اگر بار دیگر جنگ شد، آماده باشیم. متأسفانه ما این دو را فراموش کردیم؛ بهرغم اینکه نوشتیم، فراموش کردیم که دشمنی داریم.» وقتی جنگ به خانه فاتحان بازگشت
سمیعی سپس بحث را به جنگ مدرن و حذف انسان کشاند: «جنگ مثل یک جور توطئه میماند که انسان را حذف کرده است. انسان دیگر اصلاً به حساب نمیآید.»
از نظر او، نوشتن یکی از معدود راههایی است که هنوز میتواند شأن انسانی را حفظ کند: «انگار تنها فعالیت انسانی که باقی مانده، این است که ما چیزی درباره جنگ بنویسیم. نوشتن از جنگ، چنگ زدن به باقیمانده اجساد انسانیت روی زمین است.»
او شکلگیری رمانهای …
