نورنیوز-گروه بین الملل: تحولات امنیتی غرب آسیا در حال ورود به مرحلهای متفاوت است. پس از سالها جنگ، رقابت، مداخلات خارجی و تجربههای پرهزینه امنیتی، کشورهای منطقه بیش از گذشته با یک پرسش مشترک مواجهاند: امنیت آینده منطقه را چگونه و با اتکا بر چه سازوکاری باید تأمین کرد؟
در چنین فضایی، توافق دفاعی میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه در مکه را نمیتوان صرفاً یک توافق نظامی سهجانبه دانست. اهمیت این توافق، بیش از مفاد اعلامشده آن، در نشانهای است که از تلاش برخی کشورهای منطقه برای بازتعریف مناسبات امنیتی خود ارسال میکند.
بر اساس مفاد اعلامشده، حمله مسلحانه علیه یکی از سه کشور، حمله علیه هر سه تلقی خواهد شد و اعضا بر توسعه همکاریهای دفاعی و تقویت بازدارندگی مشترک تأکید کردهاند. با این حال، هنوز جزئیات تعهدات عملیاتی این توافق روشن نیست و نمیتوان آن را به معنای شکلگیری یک «ناتوی جدید» در منطقه دانست. آنچه فعلاً شکل گرفته، بیش از آنکه یک ساختار نظامی کاملاً عملیاتی باشد، یک چارچوب سیاسی ـ امنیتی برای افزایش بازدارندگی و تنوعبخشی به شرکای امنیتی است.
ترکیب اعضای این توافق نیز از همین منظر قابل توجه است. پاکستان ظرفیت نظامی و هستهای قابل توجهی دارد؛ ترکیه از ارتشی قدرتمند، تجربه عملیاتی و صنایع دفاعی رو به توسعه برخوردار است و عربستان نیز قدرت مالی، انرژی و موقعیت ژئوپلیتیکی ویژهای دارد. اتصال این سه ظرفیت میتواند برای ریاض و دو شریک دیگر، وزن بیشتری در محاسبات امنیتی منطقه ایجاد کند.
در نخستین واکنشها به توافق مکه، برخی تحلیلگران و رسانههای منطقهای و بینالمللی، آن را تلاشی از سوی عربستان برای تقویت بازدارندگی در برابر ایران و ایجاد توازن جدید در برابر قدرت منطقهای تهران بویژه پس از ناکامی آمریکا در جنگ اخیر با ایران و اثبات قدرت نظامی بومی ایران در به رانو درآوردن بزرگ ترین ارتش دنیا ارزیابی کردهاند. در این خوانش، حضور پاکستان بهعنوان یک قدرت نظامی و هستهای و ترکیه بهعنوان یکی از بازیگران مهم نظامی و دفاعی منطقه، میتواند به ریاض امکان دهد در برابر آنچه تهدیدات …
