نورنیوز-گروه اقتصادی :بحران ناشی از بسته ماندن تنگه هرمز دیگر فقط قیمت نفت را هدف نگرفته است؛ رکورد گازوئیل، افزایش شکاف فرآورده با نفت خام تا حدود ۱۰۰ دلار و سقوط ذخایر راهبردی آمریکا به زیر ۳۰۰ میلیون بشکه نشان میدهد هزینه جنگ انرژی از بازار جهانی نفت عبور کرده و به تراز امنیت انرژی واشنگتن رسیده است.
برای فهم ابعاد واقعی بحران انرژی ناشی از تنگه هرمز، نباید فقط به نمودار قیمت نفت خام نگاه کرد. شاید مهمترین نشانه فشار، در بازاری دیده شود که نفت خام در آن به محصول قابل مصرف تبدیل میشود: بازار فرآوردهها.
در روزهای اخیر، قیمت گازوئیل و سایر فرآوردههای نفتی با جهش قابل توجهی مواجه شده و شکاف میان قیمت فرآوردهها و نفت خام افزایش یافته و به حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسیده است. این اتفاق از نظر اقتصادی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا وقتی فرآورده با سرعتی بیشتر از نفت خام گران میشود، بازار عملاً پیام میدهد که مشکل فقط کمبود نفت نیست. مسئله در زنجیرهای شکل گرفته که نفت را به پالایشگاه، پالایشگاه را به فرآورده و فرآورده را به مصرفکننده نهایی متصل میکند.
گازوئیل در این میان شاخص مهمی است. این فرآورده برای حملونقل جادهای، کشاورزی، صنایع و زنجیره تأمین کالا اهمیت حیاتی دارد. بنابراین افزایش شدید قیمت آن فقط یک اتفاق در بازار انرژی نیست؛ میتواند به افزایش هزینه حمل کالا، تولید و توزیع و در نهایت افزایش فشار تورمی منجر شود.
اینجاست که اهمیت شکاف گازوئیل و نفت خام آشکار میشود. اگر نفت خام بشکهای است که در مبدا قیمتگذاری میشود، گازوئیل محصولی است که هزینههای بیشتری را در خود جذب کرده است؛ از پالایش و ظرفیت پالایشگاهی گرفته تا حملونقل، بیمه، ریسک مسیر و اختلال در عرضه منطقهای.
بنابراین هرچه این شکاف بزرگتر میشود، میتوان دریافت که بخش بیشتری از هزینه بحران در لایههای پایینتر زنجیره انرژی منتقل شده است.
در مرکز این زنجیره، تنگه هرمز قرار دارد.
هرمز فقط مسیر عبور نفت خام نیست. این تنگه بخشی از شریان حیاتی تجارت انرژی جهان است و هرگونه اختلال در آن، علاوه بر عرضه نفت، بر مسیرهای …
