پژوهشگران با مطالعه بر روی ساکنان منطقه باسک در اسپانیا دریافتند که صحبتکردن به زبانهای بیشتر ممکن است با الگوهای جوانتر ارتباطات مغزی مرتبط باشد. این یافتهها که در مجمع فدراسیون جوامع علوم اعصاب اروپا (FENS Forum 2026) ارائه شده، نشان میدهد که تجربه چندزبانه میتواند به حفظ جوانی مغز کمک کند، هرچند برای اثبات رابطه علت و معلولی به تحقیقات بیشتری نیاز است.
مغز انسان شامل میلیاردها سلول عصبی است که از طریق شبکههای ارتباطی گسترده، اطلاعات را رد و بدل میکنند. این ارتباطات با افزایش سن معمولاً تضعیف میشوند و به کندی تفکر و کاهش حافظه منجر میشوند. با این حال، پژوهش جدید نشان میدهد که تجربه چندزبانه ممکن است این روند را به تأخیر بیندازد. ساخت یک ساعت پیری مغز
این مطالعه که توسط لوسیا آموروسو (Lucia Amoruso) از مرکز شناخت، مغز و زبان باسک در سنسباستیَن اسپانیا انجام شده، ریشه در این مشاهده دارد که جمعیتهای کشورهای چندزبانه، معمولاً دیرتر دچار پیری مغز میشوند.
پژوهشگران برای بررسی دقیقتر این الگو، روی افرادی از منطقه باسک متمرکز شدند که ممکن است به طور منظم به زبانهای اسپانیایی، باسکی، فرانسه و انگلیسی صحبت کنند. شرکتکنندگان بین یک تا چهار زبان را در ترکیبهای مختلف صحبت میکردند که این امکان را فراهم میکرد تا اثر تدریجی چندزبانهبودن بر پیری مغز بررسی شود.
برای تخمین سن مغز، محققان استفاده از روش مگنتوآنسفالوگرافی (MEG) امواج مغزی ۷۲۸ نفر را ثبت کردند. این روش میدانهای مغناطیسی بسیار ضعیفی را که سلولهای عصبی هنگام فعالیت تولید میکنند، ثبت میکند. سپس هوش مصنوعی این دادهها را تحلیل کرد و یک ساعت پیری مغز ساخت که میتوانست سن مغز را از روی الگوهای ارتباطی تخمین بزند. ارتباط بین چندزبانهبودن و جوانی مغز
پژوهشگران سپس این ساعت را روی گروه جداگانهای از ۱۴۴ نفر اِعمال کردند. نتایج نشان داد که تفاوت معناداری بین سن تقویمی و سن تخمینی مغز وجود دارد:
مغز افراد دوزبانه در مقایسه با تکزبانهها حدود ۶ سال جوانتر بود؛
مغز سهزبانهها حدود ۷ سال جوانتر بود؛
مغز افراد چهارزبانه حدود ۱۳ سال جوانتر از سن واقعیشان تخمین زده شد.
آموروسو گفت: به زبان ساده، مغز افرادی که به زبانهای بیشتری صحبت میکردند، جوانتر از سن تقویمیشان به نظر میرسید. این اثر نه تنها به تعداد زبانها، بلکه به میزان تسلط و سن شروع یادگیری زبان نیز مرتبط بود. محدودیتها و گامهای آینده
پژوهشگران تأکید دارند که این یافتهها نمیتواند ثابت کند که چندزبانهبودن بهطور مستقیم باعث جوانی مغز میشود؛ ممکن است عوامل دیگری مانند سبک زندگی، فعالیت اجتماعی یا تحصیلات نیز در این ارتباط نقش داشته باشند.
گام بعدی پژوهشگران، بررسی این الگو در افراد مبتلا به بیماریهای تحلیلبرنده عصبی مانند آلزایمر است. همچنین میخواهند بررسی کنند که آیا یادگیری زبانهای مشابه (که واژهها و دستور زبان مشترک زیادی دارند) بیشتر از زبانهای کاملاً متفاوت، به جوانماندن مغز کمک میکند یا نه.
پروفسور کریستینا دالا (Christina Dalla) از دانشگاه آتن، که در این تحقیق نقشی نداشت، گفت: این مطالعه نشان میدهد که یادگیری زبان دوم، سوم یا چهارم میتواند به جوانترماندن مغز کمک کند و هرچه یادگیری زبان را زودتر آغاز کنیم، تأثیر آن بیشتر خواهد بود. از مزایای اجتماعی و فرهنگی گرفته تا تقویت سلامت مغز دلایل خوب برای یادگیری یک زبان دیگر در هر سنی هستند.
