به گزارش مشرق ، سه کشور عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در روز جمعه ۷ اوت ۲۰۲۶ توافقنامهای با عنوان «پیمان مکه» به امضا رساندند. این پیمان که به عنوان پیمانی دفاعی معرفی شده است در یکی از مهم ترین بندهای خود اذعان میدارد که حمله به هریک از این سه کشور، حمله به همه اعضا تلقی میشود.
این پیمان را میتوان حاصل تکامل ابتکار سازوکار چهارجانبهای دانست که در طول جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران از سوی عربستان سعودی، پاکستان، مصر و ترکیه با هدف مشورت و کمک به کاهش تنش در منطقه به راه افتاد. با وجود مشارکت فعال مصر در فرایندهای سازوکار چهارجانبه و ارتباط نزدیک قاهره با ریاض و آنکارا، این کشور تنها عضو این سازوکار است که پیمان مکه را امضا نکرده و در آن حضور ندارد.
این مسئله باعث شد که هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه اعلام کند که پیوستن مصر به این پیمان محتمل است. این در حالی است که به گزارش برخی رسانههای مصری، قاهره پیشنهاد پیوستن به این ائتلاف را دریافت کرده است ولی آن را رد کرده است. این امر نشان دهنده این است که قاهره در حال حاضر رویکرد متفاوتی نسبت به این پیمان دارد. از این رو تحلیل حاضر تلاش دارد به بررسی رویکرد قاهره نسبت به پیمان مکه بپردازد.
انعطاف پذیری پایین سیاست خارجی مصر
یکی از مشخصههای کشورهای حاضر در پیمان مکه را میتوان انعطاف پذیری سیاسی و امنیتی این کشورها در عین ارتباط عمیق با ایالات متحده آمریکا دانست. ترکیه با وجود عضویت در ناتو طی دهههای اخیر تلاش داشته است تا استقلال راهبردی خود را در حوزههای مختلف تقویت کرده و در حوزه نظامی، امنیتی و سیاست خارجی، سیاستهایی مبتنی بر تحکیم نفوذ و ارتقای منافع خود را در پیش بگیرد. پاکستان نیز به دلیل برخورداری از سلاح اتمی و ارتباطات توامان و گسترده نظامی و امنیتی با ایالات متحده دارای سطح بالایی از انعطاف پذیری در سطح راهبردی است. عربستان سعودی نیز به دلیل نفوذ بینالمللی و تأثیرگذاری بر جهان اسلام و همچنین نقش مهم خود در بازار نفت دارای سطح بالایی از انعطاف پذیری است.
در سمت مقابل مصر به دلیل فرسایش مستمر قدرت و نفوذ بینالمللی طی پنج دهه اخیر، سطح بالای وابستگی به نهادها و بازارهای بینالمللی برای جذب فاینانس پروژههای حاکمیتی و همچنین وابستگی به سرمایهگذاری خارجی، …
