اقتصاد۲۴- فشار اقتصادی علیه ایران دیگر تنها در قالب تحریم چند شرکت یا محدودیت فروش نفت تعریف نمیشود؛ حلقه فشار اکنون از نفتکشها و شبکههای مالی تا صرافیها، بیمه، حملونقل و مسیرهای بازگشت ارز امتداد پیدا کرده است. در صورت تداوم این روند، پرسش اصلی این است که اقتصاد ایران تا چه اندازه میتواند مسیرهای جایگزین تجارت را حفظ کند و مانع انتقال شوک خارجی به بازار ارز، تولید و معیشت شود.
علیاصغر صادقی مجرد، نایبرئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، در گفتوگو با اقتصادنیوز از فشارهای چندلایه اقتصادی، آسیبپذیری زنجیره تجارت خارجی و ضرورت تنوعبخشی به شرکای تجاری میگوید و تأکید دارد که مدیریت این شرایط تنها با سیاستهای اقتصادی ممکن نیست و گفتوگوی شفاف با جامعه نیز بخشی از مدیریت جنگ اقتصادی است.
*آقای صادقیمجرد! دونالد ترامپ از «جنگ اقتصادی و انزوای بیسابقه» علیه ایران سخن گفته و تهدید کرده کشورهایی را که به ایران مسیرهای مالی، تجاری یا نفتی بدهند، با پیامدهای اقتصادی مواجه خواهد کرد. با توجه به این رویکرد، تشدید فشارها تا چه اندازه میتواند تجارت خارجی، درآمدهای ارزی، نقلوانتقال پول و توان واردات ایران را محدود کند؟ آیا این فشارها صرفاً دور جدیدی از تحریمهاست یا اقتصاد ایران را به سمت نوعی محاصره اقتصادی و محدود شدن مسیرهای تنفس تجاری سوق میدهد؟
میشود این بحث را دقیق و غیرهیجانی جمعبندی کرد: آنچه امروز علیه ایران جریان دارد، فقط یک دور جدید تحریم نیست، بلکه تلاشی برای فشردهتر کردن حلقههای دسترسی ایران به پول، بیمه، حملونقل، بانک و فروش نفت است. شواهد رسمی خزانهداری آمریکا در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نشان میدهد تمرکز اصلی روی نفتکشهای ایران ــ که آنها از آن با عنوان «ناوگان سایه» یاد میکنند ــ، صرافیها و شرکتهای تراستی و همزمان تعداد زیادی شرکت رسمی و شبکه مالی بوده است.
در عمل، این یعنی فشار از سطح تجارت معمول فراتر میرود و به سمت محدود کردن مسیرهای تنفس تجاری حرکت میکند؛ هرچند محاصره کامل، به معنای حقوقی و عملیاتی آن، بر اساس تجربه سالهای قبل برای آمریکاییها بهسادگی قابل تحقق نیست و به همکاری چندجانبه با کل دنیا، اعم از چین و روسیه، نیاز دارد. کاهش امید به آینده، هدف مهم جنگ اقتصادی است
*اگر جنگ اقتصادی …
