اقتصاد۲۴- یکی از جدیترین نگرانی و دغدغههای اقتصادی مردم در روزهای اخیر موضوع افزایش قیمت بنزین است چرا که هر تصمیمی در این خصوص بلافاصله بر سفره مردم و معیشت خانوارها سایه خواهد افکند. این نگرانی از آنجا نشات میگیرد که طی ماههای گذشته، گزارهای به شکل مسلسلوار از تریبونهای مختلف رسمی و رسانهای تکرار شده است؛ «ایران با کسری روزانه ۱۵ تا ۲۰ میلیون لیتر بنزین مواجه است.» عدد بزرگ و تکاندهندهای که در وهله اول، تصویر کشوری در آستانه بحران سوخت را تداعی میکرد و این ذهنیت را در جامعه جا میانداخت که دولت برای مهار این سیاهچالههای مصرف، چارهای جز دستکاری سهمیهها، کاهش سهمیههای آزاد یا در نهایت افزایش قیمت سوخت ندارد.
اما درست در نقطهای که افکار عمومی آماده پذیرش شوکهای جدید قیمتی میشد، اظهارات یکی از مقامات ارشد مرکز پژوهشهای مجلس، تمام این محاسبات رسانهای و مدیریتی را زیر سؤال برد. سخنانی که نشان میدهد روایتهای رسمی از میزان کسری سوخت، تا چه حد با واقعیتهای کارشناسی فاصله داشته و چگونه ابهام در آمارهای پایه میتواند به بستری برای تصمیمگیریهای پرهزینه تبدیل شود. از ادعای کسری ۲۰ میلیونی تا واقعیت ۳ میلیونی
اظهارات اخیر ظفریان، معاون مرکز پژوهشهای مجلس، آب سردی بود بر پیکر روایتهایی که کسری بنزین را تا مرز ۲۰ میلیون لیتر در روز بزرگنمایی میکردند. به گفته این مقام پژوهشی، با افزایش تولید بنزین از ابتدای سال، میزان کسری واقعی کشور در اوج مصرف تابستان (مردادماه) تنها حدود ۲ تا ۳ میلیون لیتر در روز بوده است.
فاصله میان ۳ میلیون لیتر تا ۲۰ میلیون لیتر، یک اختلاف کوچک در محاسبات آماری نیست؛ بلکه فاصلهای به عمق یک تصمیمگیری بزرگ کشوری است. وقتی سخن از کسری ۲۰ میلیون لیتری به میان میآید، سیاستگذار خود را در مواجهه با یک ابربحران میبیند که حل آن نیازمند اقدامات فوری و شوکآور – مانند گرانسازی ناگهانی یا سهمیهبندی شدید – است. اما وقتی مشخص میشود کسری واقعی در اوج مصرف تنها حدود ۲ تا ۳ میلیون لیتر است، تمام آن سناریوهای بحرانساز اعتبار خود را از دست میدهند.
این دوگانگی آماری، این پرسش اساسی را در میان کارشناسان و افکار عمومی مطرح میکند که آیا بزرگنمایی اعداد کسری سوخت، نوعی سناریوسازی رسانهای برای افکارسازی و آمادهکردن …
