اگر منفعت شخصی داشتیم، منطقیتر آن بود که در برابر وضع موجود سکوت کنیم و از آن بهره ببریم؛ نه اینکه درباره عملکرد نهاد ناظر، معیارهای انتصاب مدیران و نحوه اداره صنعت بیمه پرسش کنیم.
نگرانی ما دقیقاً از همینجاست.
صنعت بیمه، یک مجموعه تخصصی و حساس است و بیمه مرکزی پیش از آنکه یک دستگاه اداری باشد، نهاد ناظر این صنعت است. بنابراین انتخاب مدیران آن باید بر پایه تخصص، تجربه، شایستگی، استقلال حرفهای و شناخت واقعی از سازوکار بیمه صورت گیرد.
در هفتههای اخیر، ادبیاتی درباره «مبارزه با فساد»، «۷۵ هزار میلیارد تومان منابع برگشتنشده»، «برخورد با شرکتهای بیمه» و «اصلاح ساختار مالی صنعت» مطرح شده است.
اگر این مسائل واقعاً وجود دارد، ما نخستین گروهی هستیم که از برخورد با تخلف و فساد حمایت میکنیم.
اما یک پرسش ساده داریم:
مبارزه با فساد از کجا آغاز میشود؟
آیا فقط از جایی که امروز قرار است با چند شرکت یا کارگزار برخورد شود؟
یا باید از بررسی عملکرد و مسئولیت همه مدیرانی آغاز شود که در سالهای گذشته در ساختار نظارتی صنعت مسئولیت داشتهاند؟
اگر امروز گفته میشود ۷۵ هزار میلیارد تومان از منابع حاصل از حقبیمه در اختیار تعداد محدودی از شبکه فروش باقی مانده است، پرسش طبیعی این است:
این وضعیت از چه زمانی شکل گرفته است؟
چه کسانی مسئول نظارت بر آن بودهاند؟
چرا زودتر متوقف نشده است؟
و اگر تخلف بوده، چه اقدام قانونی درباره آن انجام شده است؟
اگر صدور بیمهنامه در مواردی برخلاف مقررات انجام شده، چرا متوقف نشده است؟
اگر تخلفی در صنعت بیمه کشف شده، چرا نتیجه رسیدگی و اقدامات قانونی به صورت شفاف اعلام نمیشود؟
اگر قرار است با فساد برخورد شود، چرا معیار برخورد باید برای همه یکسان نباشد؟
و از همه مهمتر:
نقد کردن بیمه مرکزی، دفاع از فساد نیست.
کسی که درباره صلاحیت حرفهای یک مدیر سؤال میکند، الزاماً مخالف اصلاحات نیست.
کسی که درباره نحوه انتخاب معاونت نظارت پرسش دارد، ذینفع تخلف نیست.
و کسی که خواهان شفافیت در روابط مالی صنعت بیمه است، نمیتواند صرفاً به دلیل طرح سؤال، «تخریبگر» یا «مخالف مبارزه با فساد» معرفی شود.
ما درباره برخی انتصابهای اخیر نیز پرسشهای جدی داریم.
پرسش ما این است که معیار انتخاب مدیران ارشد بیمه مرکزی چیست؟
تجربه تخصصی بیمهای؟
سابقه موفق مدیریتی؟
شناخت عمیق از عملیات بیمهگری و نظارت؟
یا اعتماد و نزدیکی مدیریتی؟
این پرسش، حق جامعه کارشناسی صنعت بیمه است.
بهویژه درباره مدیرانی که اکنون در جایگاههای حساس نظارتی قرار گرفتهاند، جامعه حرفهای حق دارد بداند کارنامه آنان در مسئولیتهای قبلی چه بوده و در دوره مسئولیتشان چه اقدام مشخصی برای جلوگیری از تخلفات و اصلاح مشکلات ساختاری صنعت انجام شده است.
اگر امروز از ۷۵ هزار میلیارد تومان منابع سخن گفته میشود، پاسخ جامعه حرفهای این نیست که «منتقدان چرا حرف میزنند؟»
پاسخ این است:
اسناد را منتشر کنید.
اگر تخلفی صورت گرفته است، مستندات آن را ارائه کنید.
اگر مدیری کوتاهی کرده است، مسئولیت او را مشخص کنید.
اگر کارگزاری متخلف است، با او برخورد کنید.
اگر شرکتی ناتراز است، دلایل ناترازی و مسئولیت مدیریتی آن را شفاف کنید.
و اگر هیچ تخلفی وجود ندارد، توضیح دهید که این رقم ۷۵ هزار میلیارد تومان دقیقاً به چه معناست و بر چه مبنایی محاسبه شده است.
مبارزه با فساد با تولید روایت رسانهای محقق نمیشود.
در روزهای اخیر، به جای پاسخ روشن به نقدهای کارشناسی، شاهد ادبیاتی هستیم که منتقدان را در برابر مدیریت بیمه مرکزی و در کنار «متخلفان» و «ذینفعان» قرار میدهد.
این روش، راه پاسخگویی نیست.
نقد را باید با پاسخ پاسخ داد، نه با برچسب.
اگر رسانهای مطلبی نادرست منتشر کرده است، مستند آن را رد کنید.
اگر ادعایی خلاف واقع است، عدد و سند ارائه کنید.
اما نمیتوان هر نقدی را «شبنامه»، هر منتقدی را «تخریبگر» و هر پرسشگری را «ذینفع رانت» نامید.
جامعه کارشناسی صنعت بیمه نه از اصلاح میترسد و نه از برخورد با فساد.
اتفاقاً ما خواهان اصلاح واقعی هستیم.
اما اصلاح واقعی یک شرط دارد:
اصلاح باید از خودِ نهاد ناظر نیز آغاز شود.
وزیر اقتصاد نیز نمیتواند صرفاً مسئول انتخاب رئیسکل باشد و پس از آن درباره عملکرد او سکوت کند.
وقتی انتخاب رئیسکل با پیشنهاد وزیر اقتصاد انجام میشود، جامعه حرفهای حق دارد از وزیر اقتصاد درباره معیار انتخاب، برنامه، عملکرد و نتایج مدیریت منصوبشده سؤال کند.
این مطالبه سیاسی نیست؛ مطالبه حرفهای و عمومی صنعت بیمه است.
ما نه خواهان حذف کسی هستیم و نه حامی کسی.
خواهان معیاریم.
نه خواهان سکوتیم و نه هیاهو.
خواهان پاسخیم.
و اگر مبارزه با فساد واقعاً هدف است، از این مسیر استقبال میکنیم؛ اما این مبارزه باید شفاف، مستند، غیرگزینشی و فارغ از ملاحظات شخصی و رسانهای باشد.
چرا که:
فساد با شعار از بین نمیرود؛ با شفافیت، پاسخگویی و اجرای یکسان قانون از بین میرود.
کارشناسان مستقل و پیشکسوتان صنعت بیمه
