به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از هالیوود ریپورتر، ایده اولیه فیلم، روایتی شگفتانگیز از سال ۱۹۸۸ است؛ زمانی که عبدالاحد مومند به عنوان نخستین کیهاننورد افغان به فضا سفر کرد و با طنینانداز کردن زبان پشتو در خارج از جو زمین، نام کشورش را در تاریخ کهکشان به ثبت رساند. اما نبوغ هنری الهام احساس در این اثر، فراتر از بازگویی یک رویداد تاریخیِ مهجور است. او در نخستین تجربه مستندسازی خود، ساختار سنتی روایت مستند را به چالش میکشد و با رویکردی جستارگونه (Essay Film)، مرز میان واقعیت مستند و خلق دراماتیک را درهم مینوردد.
آنچه «فضانورد فراموششده» را به یک دستاورد هنری برجسته بدل میکند، معماری روایی و بصری آن است. پروژه که در ابتدا قرار بود جستجویی خطی برای یافتن فضانوردی گمشده در اروپا باشد، پس از کشف تصادفی یک قطعه عکس خانوادگی از آرشیو پدر کارگردان، شکلی کاملاً دگرگونشده و شاعرانه به خود میگیرد. احساس با هوشمندی از کنترلگری مرسوم فرمهای داستانی دست میکشد و به گفته خود، تسلیم جریان ارگانیک و کشفناشدنی خود اثر میشود؛ رویکردی که فیلم را از یک گزارش ساده به اثری کارآگاهی و در عین حال روانشناختی تبدیل میکند.
بافت بصری این فیلم نیز گواهی بر دقت نظر کارگردان در مهندسی زیباییشناسی است. دسترسی به تصاویر آرشیوی دوران پیش از شوروی و بهویژه برنامههای فضایی کمیاب، چالشی بزرگ بود که احساس با همکاری شبکههای بینالمللی و خانههای آرشیوی آن را به فرصتی برای خلق بافتی غنی بدل کرد. او ویدئوهای خام بهجامانده از تهاجم و فضای کیهانی را چنان در کنار تصاویر شخصی و خانوادگی قرار میدهد که گویی در حال تدوین یک پازل گمشده از روان یک ملت است؛ جایی که تنهایی یک فضانورد در بیکران فضا، با حس غریب تنهایی و آوارگی پناهندگان در کره زمین همصدا میشود.
این ساختار هنری، با مهندسی دقیق موسیقی به کمال میرسد. احساس فیلم خود را همچون یک آلبوم موسیقی مدرن طراحی کرده است؛ جایی که ترانههای فولکلور و اصیل افغانی – از جمله نوای جاودانهی هنرمندانی چون «زرصنگا» – نه به عنوان پسزمینه، بلکه به عنوان ستون فقرات عاطفی و ریتمیک اثر عمل میکنند. طراحان صدا و آهنگساز فیلم با درک عمیق از ماهیت صوتی فضا و سکوت تبعید و فضایی صوتی خلق کردهاند که تماشاگر را احاطه میکند.
حضور نامهای بزرگی چون «کن لوچ» و کمپانی معتبر «سیکستین فیلمز» به عنوان حامیان و تهیهکنندگان اجرایی پروژه، مهر تأییدی است بر اصالت و قدرت هنری این اثر. «فضانورد فراموششده» تنها یک ادای دین به دستاورد فراموششدهی یک کیهاننورد افغان نیست؛ بلکه مانیفستی هنرمندانه در باب مقاومتِ فرهنگ، شعر و هنر در برابر روایتهای خشن و تکبعدی سیاست است. الهام احساس با این فیلم ثابت میکند که سینما میتواند ستارههای ازدسترفتهی یک ملت را دوباره به آسمان حافظه بازگرداند.
