به گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، پیشینه روابط تجاری دو کشور گواه نبود ارتباط راهبردی و عمیق اقتصادی میان آنهاست. تحولات ژئوپلیتیکی ایجادشده پس از جنگ اوکراین و تحریم روسیه توسط غرب، پنجره فرصتی برای عمقبخشی به روابط دو کشور گشوده است؛ بااینحال، این عمقبخشی نیازمند کلانمعاملههای جدیدی است که در قالب «ابتکار تعامل راهبردی ایران - روسیه» مطرح میشوند. یافتههای گزارش حاکی از امکانپذیری راهبردی شدن روابط ایران و روسیه در حوزههای انرژی، حملونقل و ترانزیت کالا از ایران، تجارت و فراوری کالاهای اساسی کشاورزی و تعاملات صنعتی است. در این گزارش آمده است، ظرفیتهای شکلدهی به ابتکار تعامل راهبردی ایران و روسیه در دو بُعد تدوین شده است:
۱. همکاری در بازارهای انرژی (بهخصوص نفت و گاز).
۲. واردات کالاهای اساسی کشاورزی (غلات، کود و چوب) از روسیه در برابر صادرات کالاهای صنعتی، خدمات فنی - مهندسی و دارو از ایران به روسیه، با طراحی سازوکار دو یا سهجانبه.
در هر بُعد از این ابتکار، تقویت زیرساختهای لجستیکی در کریدور شمال - جنوب - هم در بُعد سختافزاری (مانند بهرهبرداری از مسیرهای موجود و مشارکت در توسعه مسیرهای جدید حملونقل و پایانهها) و هم در بُعد نرمافزاری (مانند اصلاح و همگرایی رویههای مرزی، تعرفهها یا شکلدهی شرکتهای حملونقل مشترک) - نقش پررنگی دارد. افزون بر این، ابتکار ایران - روسیه با چالشها، الزامات و مزیتهای متعددی همراه است.
پنجره فرصتهایی که گشوده شد
بهموجب تحولات ژئوپلیتیک، پنجرهای از فرصت برای تعمیق روابط اقتصادی و سیاسی میان ایران و روسیه باز شده است. روسیه با برخورداری از منابع عظیم انرژی، غلات و کالاهای اساسی، میتواند شریک اقتصادی و استراتژیک مهمی برای ایران باشد. ازسویدیگر، ایران نیز به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی و ظرفیتهای تولید صنعتی میتواند نیازهای روسیه به کالاهای صنعتی و خدمات فنی را تأمین کرده و دسترسی این کشور به آبهای آزاد، کشورهای عربی حاشیه خلیجفارس، پاکستان و هند را از طریق قلمرو خود میسر سازد.
تحریمهای گسترده غرب، اقتصاد روسیه را با چالشهایی نظیر اختلال در صادرات انرژی، صادرات اقلام اساسی، کاهش واردات کالاهای صنعتی و دشواری در تسویه مبادلات …
