[مسعود دشتی درخشان] عملکرد مثبت وزارت نفت در حوزه دیپلماسی انرژی

در ارزیابی عملکرد ایران در حوزه دیپلماسی انرژی، شاید مهم‌ترین نکته این باشد که موفقیت این حوزه را نباید صرفاً با تعداد دیدارهای سیاسی، سفرهای خارجی یا تفاهم‌نامه‌ها سنجید. معیار اصلی، توانایی تبدیل روابط سیاسی و اقتصادی به بازار، مشتری، مسیر صادراتی، سرمایه‌گذاری و جریان پایدار تجارت انرژی است. از این منظر، رویکرد وزارت نفت در دولت چهاردهم و عملکرد محسن پاک‌نژاد را می‌توان در چارچوب حرکتی هدفمند به سمت «دیپلماسی بازار» ارزیابی کرد؛ رویکردی که در آن نفت نه فقط یک کالای صادراتی، بلکه ابزاری برای توسعه روابط اقتصادی و تقویت جایگاه ایران در معادلات انرژی جهان است.

بازار جهانی انرژی در سال‌های اخیر با تحولات عمیقی مواجه شده است. تغییر مسیرهای تجارت انرژی، افزایش اهمیت اقتصادهای نوظهور آسیا، گسترش همکاری‌های جنوب ـ جنوب و شکل‌گیری ترتیبات جدید اقتصادی، فرصت‌های تازه‌ای برای کشورهای صاحب ذخایر انرژی ایجاد کرده است. در چنین محیطی، دیپلماسی انرژی ایران نیز بیش از گذشته نیازمند نگاه به بازارهای متنوع و افق‌های بلندمدت است.در این چارچوب، توجه وزارت نفت به هند و حضور فعال ایران در سازوکار انرژی بریکس اهمیت قابل توجهی دارد.

حضور وزیر نفت در نشست وزیران نفت و انرژی بریکس در هند و گفت‌وگو با مقام‌های هندی و دیگر کشورهای عضو، زمینه‌ای برای توسعه همکاری‌های نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی و استفاده از ظرفیت‌های گسترده روابط انرژی میان ایران و اقتصادهای نوظهور فراهم کرده است.اهمیت این رویکرد در آن است که هند را نمی‌توان صرفاً یک مقصد بالقوه برای صادرات نفت ایران تلقی کرد. هند یکی از مهم‌ترین مراکز رشد تقاضای انرژی در آسیاست و حضور آن در کنار چین، ایران و سایر اقتصادهای بزرگ نوظهور در بریکس، یک شبکه مهم اقتصادی و انرژی ایجاد کرده است. بنابراین توسعه روابط با هند در کنار استمرار روابط راهبردی با چین، به معنای دنبال کردن یک سیاست تنوع‌بخشی هوشمند به بازارهای انرژی است؛ سیاستی که قدرت انتخاب ایران را در شرایط مختلف بازار افزایش می‌دهد.

در همین چارچوب، توسعه روابط انرژی با آفریقای جنوبی نیز قابل توجه است. گفت‌وگوهای وزیر نفت ایران با مقام‌های انرژی آفریقای جنوبی در حاشیه نشست بریکس، نمونه‌ای از استفاده از ظرفیت دیپلماسی چندجانبه برای توسعه روابط دوجانبه است. این …