ترکیه فهمید «جاذبه گردشگری» کافی نیست

اگر بخواهیم برای آینده گردشگری ایران یک نمونه نزدیک و قابل مطالعه پیدا کنیم، شاید ترکیه یکی از مهم‌ترین گزینه‌ها باشد. این انتخاب تنها به دلیل همسایگی ترکیه با ایران نیست، بلکه به این خاطر ترکیه بهترین گزینه است که از نظر تاریخ، فرهنگ، معماری، غذا، سبک زندگی، تنوع اقلیمی، میراث اسلامی و حضور در مسیر تمدن‌های بزرگ، شباهت‌های قابل توجهی با ایران دارد.

 این کشور نیز مانند ایران، تنها با یک نوع جاذبه شناخته نمی‌شود؛ از شهرهای تاریخی و بناهای مذهبی گرفته تا سواحل، طبیعت، غذا، بازارها، صنایع‌دستی، گردشگری سلامت و گردشگری فرهنگی را در اختیار دارد.

اما تفاوت مهم در جای دیگری است: ترکیه به تدریج یاد گرفت که جاذبه را به محصول گردشگری و محصول را به درآمد تبدیل کند. نتیجه را می‌توان در آمار دید. 

بر اساس آمار رسمی مؤسسه آمار ترکیه، این کشور در سال ۲۰۲۴ حدود ۶۲.۲ میلیون بازدیدکننده داشت و درآمد گردشگری آن به حدود ۶۱.۱ میلیارد دلار رسید. درآمد گردشگری نسبت به سال قبل ۸.۳ درصد افزایش پیدا کرد. این رقم فقط یک عدد در جدول اقتصادی نیست؛ پشت آن مجموعه‌ای از سیاست‌ها، سرمایه‌گذاری‌ها، تبلیغات، زیرساخت‌ها و تصمیم‌های بلندمدت قرار دارد.

 شاید مهم‌تر از خود رقم درآمد، مسیری باشد که ترکیه طی کرده است. قصه از ساحل شروع شد، اما در ساحل متوقف نماند. ترکیه در دهه‌های گذشته بخش مهمی از گردشگری خود را بر سواحل مدیترانه و اژه بنا کرد. هتل‌ها، فرودگاه‌ها، خدمات تفریحی و تورهای گردشگری توسعه یافتند و گردشگری ساحلی به یکی از پایه‌های اقتصاد ترکیه تبدیل شد.اما این مدل یک مشکل داشت. 

اگر گردشگری فقط بر دریا و ساحل متکی باشد، هم فصلی می‌شود و هم در برابر بحران‌های محیط‌زیستی و تغییر رفتار گردشگران آسیب‌پذیر خواهد بود. خود سیاست‌گذاران ترکیه نیز به این مسئله رسیدند.

در «راهبرد گردشگری ترکیه ۲۰۲۳»، دولت این کشور صراحتاً بر تنوع‌بخشی به محصولات گردشگری، توسعه مقصدهای جدید، ایجاد مسیرهای فرهنگی، گردشگری سلامت، ورزش، طبیعت، زمستانی، مذهبی، روستایی و فرهنگی تأکید کرد. این سند همچنین بر توسعه مقصدها به شکل یکپارچه، نه پروژه‌های منفرد، تأکید داشت. این شاید یکی از مهم‌ترین درس‌های ترکیه برای ایران باشد: …