‌رشد صادرات دارو در سخت‌ترین شرایط

مهدی پیرصالحی رئیس سازمان غذا و دارو در نشست نمایشگاه فارمکس ۲۰۲۶، در خصوص تاب‌آوری صنعت دارو در شرایط تحریم گفت: عرصه سلامت کشور در دوران مختلف و به‌ویژه در سه جنگ اخیر، توانمندی و تاب‌آوری خود را به خوبی نشان داده‌است. کارخانه‌های تولید دارو و تجهیزات نیز با وجود تمامی مشکلات به فعالیت خود ادامه دادند و دارو پس از طی زنجیره تولید و توزیع، در نهایت از طریق داروخانه‌ها به دست مردم رسید. 

 تاب‌آوری صنعت دارو با وجود تشدید مشکلات 

بنا به تأکید رئیس سازمان غذا و دارو، مشکلات و معضلاتی که از گذشته در حوزه دارو وجود داشته، در شرایط فعلی تشدید شده است. یکی از مهم‌ترین این مشکلات، کمبود نقدینگی است که فشار زیادی به این حوزه وارد می‌کند. 

پیرصالحی ادامه داد: «در جریان جنگ نیز برخی کارخانه‌ها آسیب دیدند و بخشی از زیرساخت‌ها، به‌ویژه در حوزه مواد اولیه، با خسارت مواجه شد. با این حال، عمده نیاز کشور تأمین شد و صنعت دارویی توانست در شرایط بحرانی تاب‌آوری خود را حفظ کند.» وی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از دارو و مواد اولیه مورد نیاز کشور در داخل تولید می‌شود، تأکید کرد: «اگرچه کشور در زمینه تولید دارو و مواد اولیه پیشرفت‌های قابل توجهی داشته است، اما وابستگی در برخی مواد واسط و حلال‌ها در زمان بحران می‌تواند کشور را با کمبود مواجه کند.»

 ضرورت تقویت حضور صنعت دارویی ایران در بازار‌های جدید 

به گفته پیرصالحی، وابستگی متقابل میان کشور‌ها در صنعت دارو موضوعی جهانی است و هیچ کشوری به طور کامل از این وابستگی‌ها مصون نیست، اما با توجه به تهدید‌ها و جنگ‌هایی که به کشور تحمیل شده و همچنین تحریم‌های گسترده، کاهش وابستگی در نقاط حساس زنجیره تأمین برای ایران اهمیت بیشتری دارد. از سوی دیگر تحریم‌های ظالمانه، به‌ویژه در حوزه‌های بانکی و مالی و مسدود شدن مسیر‌های نقل‌وانتقال، عملاً محدودیت‌هایی را حتی در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی ایجاد کرده است. با وجود این شرایط، صنعت دارویی کشور تلاش می‌کند دغدغه مردم برای دسترسی به دارو و تجهیزات پزشکی به حداقل برسد. رئیس سازمان غذا و دارو با اشاره به برگزاری هشتمین دوره نمایشگاه فارمکس، گفت: «در شرایط فعلی یکی از اولویت‌های مهم باید تقویت حضور صنعت دارویی ایران در بازار‌های جدید منطقه‌ای باشد. با توجه به حضور بازدیدکنندگان و شرکت‌هایی از کشور‌های مختلف در نمایشگاه فارمکس، باید از این ظرفیت برای توسعه بازار‌های منطقه‌ای و افزایش صادرات دارو استفاده کرد.» رئیس سازمان غذا و دارو، درباره وضعیت تأمین ارز دارو و تجهیزات پزشکی هم اینگونه توضیح داد: «بانک مرکزی تاکنون همکاری خوبی در زمینه تأمین ارز داشته است و ارز مورد نیاز بر اساس سهمیه‌های در نظر گرفته‌شده تأمین شده و مشکلی در این زمینه نداریم.» وی افزود: در مجموع، صنعت دارو و تجهیزات پزشکی به ارز بیشتری نیاز دارد، اما در چارچوب سهمیه‌های تعیین‌شده، ارز مورد نیاز اختصاص یافته است. 

 توانمندی ایران در صادرات دارو و تکنولوژی 

مهندس فرامرز اختراعی، رئیس سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی، شیمیایی و بسته‌بندی دارویی هم در این نشست با اشاره به توانمندی صنعت دارویی کشورمان گفت: «اغلب نگرانی‌ها در حوزه صنعت دارو از آن جهت است که وضعیت بسیار مطلوب‌تری را انتظار داریم، اما باید گفت که در داروسازی و توانمندی و دانش علمی و نیروی انسانی در شرایط ایده‌آلی هستیم. تمام آنچه را که در جنگ صدمه خوردیم، با شرایط مطلوب‌تری داریم بازسازی می‌کنیم و در نمایشگاه فارمکس یک بار دیگر این موضوع را مرور خواهیم کرد.»

وی با اشاره به برگزاری هشتمین نمایشگاه بین‌المللی فارمکس با شعار تاب‌آوری صنعت داروسازی کشور هم توضیح داد: «صادرات تکنولوژی صنعت داروسازی کشور به کشور‌های آفریقایی از ۵۳ میلیون یورو گذشته است و ایران مهم‌ترین کشوری است که برای انتقال تکنولوژی به الجزایر معرفی شده است.»

اختراعی با اشاره به فعالیت بیش از ۸۸ شرکت ماده مؤثره دارویی در کشور گفت: «می‌توان گفت که ایران بعد از هند و چین در رتبه سوم در این حوزه قرار دارد.»

 نمایش قدرت ایران در صنعت داروسازی 

رئیس سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی با اشاره به چالش‌های جنگ اخیر برای صنعت دارویی کشور افزود: «با بسته شدن مسیر‌های دریایی، مواد مؤثره‌ساز‌ها دچار مشکلاتی شدند و استفاده از مسیر‌های هوایی و زمینی منجر به گران‌تر شدن هزینه‌های حمل و همچنین زمان‌بر شدن آن شد و به همین دلیل نیز وقفه کوچکی در حوزه تأمین رخ داد. در مجموع ماده اولیه‌ساز‌ها پشت صنعت داروسازی کشور هستند و مجموعه تأمین دارو ثابت کرد که ایران، بحرین و قطر و عمان و امارات و ... نیست که همه‌چیزش وابسته باشد. از جهت منابع انسانی قدرتی در ایران است که متأسفانه در اوج پیچیدگی‌های روز کشور، فراموش شده است. در مجموع به لحاظ تاب‌آوری شرایط‌مان بسیار مطلوب است.»

اختراعی همچنین در واکنش به کاهش دسترسی مردم به دارو با تأکید بر اینکه به شخصه از گرانی دارو برای مردم متأثر و ناراحتم، تصریح کرد: «امیدوارم در فناوری این قضیه را حل کنیم.»

از نگاه وی، فهرست دارویی کشور باید منطبق با هزینه اثربخشی باشد. اینکه در کشور‌های پیشرفته هزار و ۱۰۰ قلم دارو در فهرست باشد و در کشور ما ۳هزارو۷۰۰ قلم، اشتباه است و کمیسیون‌های مربوطه باید دارو‌های گران‌قیمت را تجویز کنند نه پزشکان. باید در حوزه دارو از بیش‌اظهاری جلوگیری کرد. 

 ظرفیت استثنایی تولید دارو در ایران 

اختراعی همچنین با اشاره به فعالیت بیش از ۳۰۰ شرکت داروسازی در کشور ادامه داد: «در خلأ وجود حمایت‌های دولتی، اما ظرفیت‌های تولید دارو در ایران استثنایی است و شرایط خوبی داریم و در تأمین نیاز‌ها چه در مواد اولیه چه بسته‌بندی و غیره، وضع‌مان خوب است. هر چند که گاهی ممکن است وقفه‌هایی به دلیل مسائل تحریم‌ها و جنگ ایجاد شود.»

رئیس هیئت‌مدیره سندیکای تولیدکنندگان مواد دارویی با اشاره به بازگشت کارخانه‌های داروسازی آسیب‌دیده در جنگ به خط تولید گفت: «تفاوت ما با بسیاری از کشور‌هایی که درگیر جنگ هستند، در همین ظرفیت داخلی و توان بازسازی است. حتی کشور‌هایی که از نظر ثروت، قدرت و فناوری با ما قابل مقایسه نیستند، ممکن است در شرایط جنگی برای تأمین نیاز‌های خود با بحران‌های بسیار جدی مواجه شوند.»

از نگاه وی، هشتمین نمایشگاه بین‌المللی دارویی فارمکس نیز فرصتی است تا کشور‌های خارجی با فناوری و همت ایرانیان آشنا شوند و این ظرفیت‌ها را از نزدیک مشاهده کنند. این نمایشگاه از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، به مدت سه روز در محل نمایشگاهی ایران مال برگزار خواهد شد.