
نویسنده: دکتر شهرام محمدخانی
مقدمه
درمان مبتنی بر پردازش شناختی یک روش رواندرمانی ساختاریافته و مبتنی بر شواهد است که برای درمان اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) توسعه یافته است. این درمان در ابتدا برای بازماندگان تعرض جنسی طراحی شد اما اکنون برای انواع مختلفی از تروماها مانند جنگ، تصادفات و خشونتهای بین فردی به کار میرود. درمان مبتنی بر پردازش شناختی به افراد کمک میکند تا تجربیات آسیبزا را پردازش کرده، باورهای منفی را بازسازی کرده و علائم اختلال استرس پس از سانحه را کاهش دهند.
مبانی نظری
درمان مبتنی بر پردازش شناختی بر اساس نظریه شناختی-رفتاری (CBT) و مدلهای پردازش اطلاعات بنا شده است. این نظریهها بیان میکنند که اختلال استرس پس از سانحه زمانی ایجاد میشود که فرد نتواند تجربه آسیبزا را بهطور کامل پردازش کند و در نتیجه باورهای منفی درباره خود، دیگران و جهان شکل میگیرد. این تحریفهای شناختی باعث بروز استرس عاطفی و رفتارهای ناسازگارانه میشوند.
اهداف درمان مبتنی بر پردازش شناختی
اهداف اصلی درمان مبتنی بر پردازش شناختی عبارتند از:
• پردازش تروما: کمک به مواجهه و پردازش خاطرات ناراحتکننده.
• بازسازی باورهای منفی: شناسایی و تغییر باورهای غیرمنطقی یا مضر مرتبط با تروما.
• کاهش علائم اختلال استرس پس از سانحه: کاهش استرس عاطفی، افکار مزاحم و اجتناب از مواجهه با تروما.
• بهبود عملکرد: ارتقای سلامت روانی، بهبود روابط و افزایش تواناییهای روزمره.
ساختار درمان مبتنی بر پردازش شناختی
درمان مبتنی بر پردازش شناختی معمولاً شامل ۱۲ تا ۱۶ جلسه فردی یا گروهی است که طبق یک فرمت ساختاریافته اجرا میشود و بر آموزش، بازسازی شناختی و توسعه مهارتهای مقابلهای تمرکز دارد.
مراحل درمان
مرحله ۱: آموزش روانشناختی و معرفی تروما
• آموزش به مراجع در مورد اختلال استرس پس از سانحه، علائم آن و تأثیر تروما بر افکار و احساسات.
• معرفی مفهوم …






